ΓΛΩΣΣΑ
Λόγω μεταφράσεων, η Ελληνική έκδοση του Δελτίου ΝΑΤΟ θα είναι online περίπου δύο εβδομάδες μετά από την Αγγλική έκδοση
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΑΤΟ
ΟΡΟΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΘΡΩΝ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ COPYRIGHT
ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
 RSS
ΣΤΕΙΛΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΣΕ ΕΝΑ ΦΙΛΟ
ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΑΤΟ
  

Τα προβλήματα της Υεμένης είναι προβλήματα της περιοχής

Μπορούν οι πολλαπλές προκλήσεις της Υεμένης να διασπαρθούν στα γειτονικά κράτη; Πόσο καλά προετοιμασμένα είναι αυτά τα κράτη; Ο David Hughes εξετάζει την απειλή ενός φαινομένου ντόμινο στην περιοχή.

Σε αντίθεση με τα προβλήματα που αντιμετώπιζε στο παρελθόν, οι σύγχρονες προκλήσεις της Υεμένης είναι πολυάριθμες και διασυνδεδεμένες, ενδεχομένως να κατατροπώνουν τις περιορισμένες δυνατότητες του κράτους.

Η Υεμένη υποφέρει από συρροή παρά λίγο-κρίσεων: σε καιρό αλλαγής ηγεσίας, βρίσκεται τόσο σε οικονομική, δημογραφική όσο και εσωτερικής ασφάλειας αναταραχή. Τα πετρελαϊκά της αποθέματα πρόκειται να εξαφανιστούν στα επόμενα 5-10 χρόνια μαζί με τους κρατικούς πόρους. Χωρίς κανένα σχέδιο για μετά το πετρέλαιο, η κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερες προκλήσεις στην διαχείριση της χώρας με τόσο ανησυχητικές δημογραφικές προοπτικές.

Ο γεωγραφικός διασκορπισμός του κράτους και το δύσκολο έδαφος φθείρουν σε υπερβολικό βαθμό την έκταση της κυβέρνησης – με έναν γρήγορα αυξανόμενο φτωχό πληθυσμό, είναι υποχρεωτικό να γίνει απίστευτη η πίεση στους ήδη ανεπαρκείς πόρους και πάνω στην παροχή αγαθών και υπηρεσιών.

© REUTERS/K. Abdullah Ali Al Mahdi

Το ίδιο μπορεί να λεχθεί και για το νερό: οι ανεξέλεγκτες εξορύξεις, τα ελλιπή νομικά πλαίσια και τα ακανόνιστα σχέδια αποκέντρωσης σημαίνουν ότι η Sana’a μπορεί ενδεχομένως να είναι η πρώτη πρωτεύουσα που θα ξεμείνει από νερό.

Όσον αφορά την εσωτερική ασφάλεια, η χώρα επηρεάζεται από περιφερειακές εντάσεις που έχουν οδηγήσει σε έναν εξελισσόμενο εμφύλιο πόλεμο στον βορρά και σε αποσχιστικά κινήματα στον νότο. Οι μαχητές της Al Qaida στην Αραβική Χερσόνησο (AQAP) έχουν εγκαθιδρύσει επίσης τα αρχηγεία τους εκεί και δημιουργούν έναν άνετο προστατευμένο χώρο στις υπο-διακυβερνούμενες περιοχές. Συντόμως, μία από αυτές τις προκλήσεις μπορεί να εξελιχθεί σε κρίση στην πραγματικότητα, η οποία ενδεχομένως να πυροδοτήσει ένα φαινόμενο ντόμινο σε ότι αφορά τις άλλες προκλήσεις.

Ο κύριος λόγος για τον οποίο η Υεμένη είναι μια τόσο δύσκολη περίπτωση για να αντιμετωπιστεί είναι επειδή τα περισσότερα από τα προβλήματά της έχουν σημαντικές περιφερειακές επιπτώσεις. Οι περιφερειακοί πρωταγωνιστές θα πρέπει να αυξήσουν την ανάμειξή τους, βοηθώντας την Υεμένη να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις προκλήσεις αυτές και να αποκλιμακώσει τις περιφερειακές εντάσεις.

© REUTERS/Reuters TV

Βίντεο κατέγραψε οχήματα του Σαουδαραβικού Στρατού να καίγονται στην διάρκεια συγκρούσεων με αντάρτες Houthi στην περιοχή των συνόρων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Υεμένης

Ήπια θέματα ασφαλείας:

Όσον αφορά τους πόρους, η Υεμένη θα μπορούσε να γίνει ένα βάρος για τα γειτονικά κράτη. Η Υεμένη ήδη ξεμένει πολύ γρήγορα από νερό και πετρέλαιο, αλλά αν ήταν να πάει σε τεχνητή υποστήριξη της ζωής, οι εντάσεις στα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) θα μπορούσαν να γίνουν πολύ μεγάλες για να χωνευτούν, λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των ενεργειακών αναγκών από αναδυόμενες δυνάμεις.

Καθώς το πετρέλαιο αντιπροσωπεύει το 75% των εσόδων του κράτους, αυτό σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία δεν θα ξελασπώσει απλά τον προϋπολογισμό της Υεμένης χρόνος μπαίνει, χρόνος βγαίνει όπως κάνει σήμερα. Μπορεί να πρέπει αυξανόμενα να χρηματοδοτήσει τμήματα του. Με λίγες άλλες αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις να έχουν διερευνηθεί, θα πρέπει σίγουρα τα κράτη του Κόλπου να συνεισφέρουν επίσης για να κρατήσουν την Υεμένη ώστε να μην βουλιάξει, μήπως και τυχόν τα προβλήματά της γίνουν προβλήματα της περιοχής. Οι γείτονες δεν θα θέλουν ένα αποτυχημένο κράτος στα σύνορά τους όπου οι τρομοκρατικές ομάδες μπορούν να ανατρέφονται αρμονικά καθώς αυτό θα αυξήσει την περιφερειακή ανασφάλεια και αστάθεια.

Οι ελλείψεις σε νερό μπορεί επίσης να πυροδοτήσουν εντάσεις και πολέμους για πόρους σε μια ήδη ασταθή περιοχή. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι το 80% των συγκρούσεων στην Υεμένη συμβαίνουν λόγω του νερού. Κοιτώντας στην Αφρικανική ήπειρο, οι πόλεμοι για νερό μεταξύ της Αιθιοπίας και της Ερυθραίας ή οι ισχυρές εντάσεις μεταξύ της Αιγύπτου και του Σουδάν μπορούν να αναπαραχθούν στην αντίπερα της Ερυθράς Θάλασσας στην Αραβική χερσόνησο.

Στα δημογραφικά, το ποσοστό ανάπτυξης του πληθυσμού της Υεμένης τριγυρνά γύρω στο 3,4% και τα 2/3 του πληθυσμού είναι κάτω των 24. Στα επόμενα 20 χρόνια, ο πληθυσμός της χώρας θα διπλασιαστεί σε περισσότερα από 40 εκατομμύρια. Σε 30 χρόνια, θα φθάσει τα 60 εκατομμύρια.

Οι επιπτώσεις από την κατάρρευση της Υεμένης θα είναι ολέθριες: η έλλειψη της Υεμένης θα έχει ως αποτέλεσμα το μισό των 23 εκατομμυρίων του πληθυσμού να επιδιώξει άσυλο στην Σαουδική Αραβία. Αυτό γίνεται ένα σημαντικό πρόβλημα για τα γειτονικά κράτη, λόγω της κατάστασης της αγοράς εργασίας της Υεμένης. Καθώς δεν είναι σε θέση να εξυπηρετήσει τους αριθμούς αυτούς, οι άνεργοι πολίτες της Υεμένης κοιτούν στις γειτονικές χώρες για ευκαιρίες.

Η σύγκρουση Al Houthi που λαμβάνει χώρα στη βόρεια της επαρχία μαίνεται για περίπου έξι χρόνια

Επιπρόσθετα, η χώρα επωφελείται από την εξαγωγή των εργατών της καθώς αυτή ελαφρύνει το οικονομικό και κοινωνικό βάρος στην Υεμένη: ένας μετανάστης εργάτης μπορεί να υποστηρίξει έξη ή επτά Υεμένιους πίσω στην πατρίδα. Μετά το πετρέλαιο, τα εμβάσματα είναι η νούμερο ένα πηγή σκληρού νομίσματος για την Υεμένη. Ωστόσο το πρόβλημα είναι ότι οι ξένοι εργάτες στα έξη κράτη του GCC αντιπροσωπεύουν το 51% του συνολικού πληθυσμού του GCC.

Παρόλα τα οφέλη που φέρνουν, μια συρροή από νέους εργάτες από ένα εργατικό δυναμικό της Υεμένης που αυξάνει ραγδαία, είναι φτωχό και ανειδίκευτο δεν θα πρέπει να είναι και το πλέον ευπρόσδεκτο. Η ανησυχία περιβάλλει τις νέες συρροές καθώς θεωρούνται απειλές για την ασφάλεια και εμπόδια που παρακωλύουν τις προσπάθειες των κρατών του GCC για να ενισχύσουν την ευρεία και αρμονική ανάπτυξη.

© REUTERS/Reuters TV

Βίντεο δείχνει αντάρτες Houthi να οδηγούν ένα αυτοκίνητο pick-up που κατέλαβαν της Σαουδαραβικής περιπολίας συνόρων στην περιοχή των συνόρων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Υεμένης

Σκληρά διλήμματα ασφαλείας:

Η Υεμένη είναι ένα κράτος με πολύ παρόμοιους αριθμούς Σουνιτών και Σιιτών Μουσουλμάνων. Από θρησκευτικής άποψης, μια καίρια ανησυχία είναι ο αυξανόμενος κίνδυνος για περιφερειακή κλιμάκωση με την ανάμειξη του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας στον εμφύλιο πόλεμο Saada. Η σύγκρουση Al Houthi που λαμβάνει χώρα στην βόρεια της επαρχία μαίνεται για περίπου 6 χρόνια. Μια εκεχειρία συμφωνήθηκε τον Φεβρουάριο του 2010. Παραμένει εύθραυστη μερικά επειδή συμπλοκές μεταξύ Σιιτών ανταρτών και τοπικών θρησκευτικών αντιπάλων εξασθενούν την κατάπαυση του πυρός.

Σε ολόκληρη την σύγκρουση, ο Πρόεδρος Saleh κατηγορούσε την Ιρανική κυβέρνηση για στρατιωτική, οικονομική και πολιτική υποστήριξη προς τους Σιίτες εξεγερμένους στην Saada. Αν και το τελευταίο μπορεί να είναι μια πιθανότητα, δεν υπάρχει απτή και επαληθεύσιμη απόδειξη που να υποστηρίζει τους δύο πρώτους ισχυρισμούς. Για τους δικούς του πολιτικούς σκοπούς, το Ιράν έπαιξε το παιχνίδι αυτό επιτρέποντας στους άλλους να υπερβάλλουν για την περιφερειακή του ισχύ και την στρατιωτική του έκταση. Όταν η Σαουδική Αραβία άρχισε να επαναλαμβάνει τα παράπονα της Υεμένης για Ιρανική παρέμβαση, καταδίκασε την κοινή Υεμενική-Σαουδαραβική δράση.

Αν και είναι αλήθεια ότι το κίνημα Al Houthi δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει την εξέγερση με ρόδια και σταφύλια, πολλοί υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση της Υεμένης κατηγορεί το Ιράν για να αποσπάσει πολύτιμους πόρους από τις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία να χρηματοδοτεί τη στρατιωτική της καταστολή της στην Saada. Ο Saleh ξέρει πόσο ευαίσθητα είναι τα δύο αυτά κράτη βρίσκονται στην αυξανόμενη περιφερειακή δύναμη του Ιράν και μπορεί να παίζει με τους φόβους αυτούς για να βοηθήσει στην προστασία του καθεστώς του.

Και ενώ η εμπλοκή του Ιράν παραμένει ένα θέμα σπέκουλας, αυτή της Σαουδικής Αραβίας είναι πολύ πιο πραγματική. Μάλιστα, έχει πολυάριθμους λόγους να ανησυχεί: για την αυξανόμενη επιρροή του Ιράν στην περιοχή, την ανάπτυξη ενός κινήματος Σιιτών στην Υεμένη, την εισαγωγή ενός εμφυλίου πολέμου Σιιτών-Σουνιτών στην Σαουδική Αραβία και τις ευρύτερες συνοριακές αστάθειες.

Η Υεμένη φέρεται να λάμβανε 10 εκατομμύρια δολάρια το μήνα το 2007 από τη Σαουδική Αραβία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι Σαουδάραβες επίσης παρενέβησαν οι ίδιοι το Νοέμβριο του 2009 με εκτεταμένη αεροπορική και ναυτική δύναμη. Η Σαουδική Αραβία επίσης έχει απολέσει πάνω από 100 στρατιώτες και συνοριοφύλακες, με 5 να κρατούνται από τις δυνάμεις των ανταρτών. Με τις Σαουδαραβικές στρατιωτικές επιχειρήσεις να αποτυγχάνουν να νικήσουν τους αντάρτες στα σύνορα της Υεμένης, αυτό θα μπορούσε να ενθαρρύνει το Ιράν να είναι περισσότερο δραστήριο στην Saada για να ασκήσει πίεση στους Σαουδάραβες. Συνεπώς, ενώ αυτή η υπόθεση είναι αρχικά τοπική, πολλοί ειδικοί δέχονται μια περιφερειακή πλευρά.

Επιπρόσθετα, η Al Qaida ανασυντάσσεται σε ένα περιφερειακό franchise, την AQAP, με μια στερεά οργανωτική υποδομή η οποία μπορεί να επιβιώσει από την απώλεια σημαντικών διοικητών. Κάτι που αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες φιλοδοξίες της ομάδας σε ότι αφορά το φάσμα των δραστηριοτήτων της. Οι υπο-διακυβερνούμενες περιοχές της Υεμένης εξελίσσονται σε αφετηρία για επιθέσεις στην Υεμένη, την Αραβική Χερσόνησο, το Κέρας της Αφρικής ακόμη και στις ΗΠΑ.

Για παράδειγμα, τον Απρίλιο του 2008, η Σαουδική Αραβία έπιασε 35 γιλέκα αυτοκτονίας που εισερχόντουσαν εντός της χώρας. Ανακαλύφθηκαν κρησφύγετα κατά μήκος των συνόρων. Τον Αύγουστο του 2009 παραλίγο να σκοτωθεί ο Σαουδάραβας βοηθός Υπουργός Εσωτερικών Πρίγκιπας Mohammed. Τον Οκτώβριο του 2009, δύο Σαουδάραβες που ερχόντουσαν από την Υεμένη και πήγαιναν στην Σαουδική Αραβία σκοτώθηκαν μετά από ανταλλαγή πυροβολισμών στο συνοριακό πέρασμα (1 ήταν πρώην-κρατούμενος στο Γκουαντάναμο). Επίσης, το Δεκέμβριο του 2009, υπήρξε μια αποτυχημένη βομβιστική επίθεση την ημέρα των Χριστουγέννων στην πτήση 253 των Northwest Airlines.

Το 2010, οι τρομοκρατικές ενέργειες έχουν διατηρηθεί σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα του 2009. Η επανένταξη των επαναπατριζόμενων από το Γκουαντάναμο δημιουργεί εδώ σημαντικά ερωτήματα: πώς κρίνουμε τον κίνδυνο αυτό; Δεν συνιστούν όλοι οι κρατούμενοι την ίδια απειλή και η πρόβλεψη το ποίοι θα επιστρέψουν και θα πάρουν τα όπλα είναι μια αδύνατη αποστολή. Μπορούμε να τους επανεντάξουμε στην κοινωνία; Το 2002 η Επιτροπή για Θρησκευτικό Διάλογο επικρίθηκε από τις ΗΠΑ για την έλλειψη παρακολούθησης, εξωτερικής κοινωνικής στήριξης και βοήθειας επανένταξης. Μπορεί να εισαχθεί αποτελεσματικά το Σαουδαραβικό; Μπορούν οι κρατούμενοι αυτοί να παρακολουθήσουν το Σαουδαραβικό πρόγραμμα για να διασφαλιστεί ότι δεν θα συμμετάσχουν εκ νέου σε δραστηριότητες που θα απειλήσουν τη χώρα, την περιφέρεια και άλλες ηπείρους; Αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα καθώς το 2009, το ένα τρίτο των υπόλοιπων 255κρατουμένων του Γκουαντάναμο ήταν από την Υεμένη.

Η επιστροφή των μαχητών από το Ιράκ μπορεί να έχει το ίδιο αποτέλεσμα με τη μεταφορά των κρατουμένων του Γκουαντάναμο: μπορεί να προσφέρει στην AQAP μια εισροή νέων, έμπειρων και αφοσιωμένων μελών με μια βαθιά αντιπάθεια προς τους Σιίτες και τις Μουσουλμανικές κυβερνήσεις που συνεργάζονται με τις ΗΠΑ. Έξω από την Υεμένη, η επιστροφή μαχητών θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει σχισματικές εντάσεις στην περιοχή με το Ιράν.

Η βιαιοπραγία εναντίον του Σιιτών και των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας μπορεί να ωθήσει το Ιράν να αυξήσει την προστασία του προς τους θρησκευτικούς του αδελφούς στην περιοχή. Ήδη υποστηρίζει την Χεζμπολάχ στον Λίβανο και έχει επεκτείνει την επιρροή του στο Ιράκ μέσα από την στρατιωτική του υποστήριξη προς τους τοπικούς μαχητές. Η ανάμειξη αυτή μπορεί να ενθαρρύνει κράτη του GCC όπως η Σαουδική Αραβία να χρηματοδοτήσει σε ανταπόδοση τους Σουνίτες αντάρτες στο πόλεμο του μέσω τρίτων με το Ιράν. Οι Σαουδάραβες φοβούνται την Ιρανική υποστήριξη στους θιγμένους Σιίτες στην ανατολική επαρχία της Σαουδικής Αραβίας. Επομένως οι επιστρέφοντες από το Ιράκ πολύ πιθανόν να πυροδοτήσουν την αντί-Σιιτική ρητορεία

Η περιοχή έχει γίνει επίσης ένα σημείο διέλευσης τράνζιτο για όπλα, ναρκωτικά και άλλα παράνομα προϊόντα από την Ανατολική Αφρική προς την περιοχή του Κόλπου

Όσον αφορά την ασφάλειας της ναυτιλίας, τα διάτρητα σύνορα και η έλλειψη κυβερνητικών δυνατοτήτων έχουν αφήσει τις ακτές της Υεμένης ευάλωτες στην πειρατεία και το λαθρεμπόριο. Τα ύδατα γύρω από την Υεμένη κατακλύζονται από πειρατές που απειλούν τις ζωτικές διεθνείς εμπορικές γραμμές των στενών Bab Al Mandab.

Παρά τη διεθνή βοήθεια για τη δημιουργία της ακτοφυλακής της Υεμένης μετά τη βομβιστική επίθεση το 2000 στο USS Cole, τα τεράστια πετρελαιοφόρα και τα άλλα εμπορικά πλοία εξακολουθούν να είναι ευάλωτα. Η απεραντοσύνη της ακτογραμμής σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό οργάνων για περιπολία και σκαφών σημαίνει ότι δεν μπορούν να προληφθούν πολλές από τις επιθέσεις. Παρά το γεγονός ότι προσφάτως καταγράφηκε μείωση των επιθέσεων, συνεχίζουν να είναι δαπανηρές.

Τα σθεναρά μέτρα εναντίον της πειρατείας που υιοθετήθηκαν από τους στόλους του εμπορικού ναυτικού και οι 1.600 ειδικά εκπαιδευμένοι στρατιώτες που διατεθεί από τον Saleh εξακολουθούν να μην είναι αρκετοί. Η κυβέρνηση της Υεμένης μόνον απώλεσε $ 150 εκατομμύρια σε δαπάνες ασφαλείας, αυξήθηκαν τα κόστη ασφάλισης και επιβαρύνθηκε με περίπου $ 200 εκατομμύρια λόγω απώλειας εσόδων από το ψάρεμα και από αλλού. Οι απώλειες για τους άλλους περιφερειακούς και διεθνείς πρωταγωνιστές είναι επίσης σημαντικές.

Η περιοχή έχει γίνει επίσης ένα σημείο διέλευσης τράνζιτο για όπλα, ναρκωτικά και άλλα παράνομα προϊόντα από την Ανατολική Αφρική προς την περιοχή του Κόλπου. Οι Σαουδαραβικές αρχές αναφέρουν μια συνεχή ροή ναρκωτικών και παρανόμων εργατών. Τα όπλα είναι ακόμη πιο προβληματικά καθώς χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις εντός των γειτονικών αυτών κρατών: εκρηκτικοί μηχανισμοί χρησιμοποιήθηκαν το 2003 στο Riyadh σε βομβιστικές επιθέσεις και επιθετικά τυφέκια εισήχθησαν για την επίθεση το 2004 εναντίον του Προξενείου των ΗΠΑ στην Jiddah.

Μια περιφερειακή προσέγγιση για την επίλυση περιφερειακών προβλημάτων

Γνωρίζοντας ότι τα προβλήματα της Υεμένης δεν περιορίζονται εντός των συνόρων της, πρέπει να χρησιμοποιηθεί μια περιφερειακή προσέγγιση.

Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να παρατηρήσει μόνον την κατάσταση από απόσταση αλλά να ενθαρρύνει, μέσα από διαφόρους μηχανισμούς διαβούλευσης, τους εταίρους του στην Μέση Ανατολή να υιοθετήσουν μια δυναμική προσέγγιση.

Το GCC και η Σαουδική Αραβία ειδικά θα πρέπει να είναι οι φυσικοί ηγέτες των προσπαθειών στην Υεμένη εξ αιτίας της γεωγραφικής τους γειτνίασης, της ισχυρής τους οικονομικής κατάστασης και των πολιτισμικών και ιστορικών δεσμών. Καθώς οι μέχρι στιγμής προσπάθειες ήταν κάτω του μέσου επιπέδου, τα κράτη του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τους δεσμούς τους με τα κράτη αυτά για να δράσουν στην Υεμένη και να χρησιμοποιήσουν το καρότο της ένταξης λη της στενότερης σχέσης.

Παραδοσιακά, τα μέλη του GCC αντιτίθενται στην προσχώρηση επιπλέον μελών. Το Κουβέιτ ιδιαιτέρως δυσφορεί ακόμη για την υποστήριξη του Saleh προς τον Σαντάμ Χουσεΐν στον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου. Επί του παρόντος, η Υεμένη έχει το καθεστώς του παρατηρητή σε αρκετές επιτροπές αλλά πολλοί αμφιβάλουν ότι θα δοθεί ποτέ στην Υεμένη η πλήρης ιδιότητα του μέλους. Όμως, το GCC χρειάζεται να βοηθήσει την Υεμένη και να την βοηθήσει να μην ξεπέσει στην κατηγορία των αποτυχημένων κρατών, ώστε η αστάθεια της να μην μολύνει τα μέλη του GCC.

Μοιραστείτε αυτό    DiggIt   MySpace   Facebook   Delicious   Permalink