TAAL
Vanwege de vertaling komt de Nederlandse versie van de NAVO Kroniek ongeveer twee weken later dan de Engelse on line.
OVER DE NAVO KRONIEK
BELEID BETREFFENDE BIJDRAGEN
COPYRIGHT INFORMATIE
REDACTIETEAM
 RSS
STUUR DIT ARTIKEL NAAR EEN VRIEND
NEEM EEN ABONNEMENT OP DE NAVO KRONIEK
  

Azië, de NAVO en haar partners: ingewikkelde relaties?

Veel van nieuwe partners van de NAVO komen uit, of uit de buurt van, Azië. Hoe zien zij elkaar – en op welke manier kan worden gezorgd dat zij beide voordeel hebben bij de samenwerking? Michito Tsuruoka bekijkt deze vraag vanuit een Aziatisch standpunt.

De relaties van de NAVO met landen buiten de Euro-Atlantische regio hebben zich de afgelopen paar jaar snel ontwikkeld. De samenwerking in Afghanistan heeft daartoe geleid. Landen als Australië, Nieuw-Zeeland en Singapore dragen tegenwoordig troepen bij aan ISAF (de Internationale Vredesmacht) in Afghanistan. Andere, zoals Japan en Zuid-Korea, leveren een directe en indirecte bijdrage aan het werk van het Bondgenootschap daar. Deze landen worden tegen-woordig “andere wereldwijde partners” genoemd.

Hoewel landen als Australië en Japan dikwijls worden gezien als doelen voor het Bondgenootschappelijk partnerschaps-beleid, is het juist de NAVO die vanuit het perspectief van die landen als partner wordt beschouwd. In dit artikel wordt gekeken hoe de NAVO als partner wordt gezien door die nieuwe “wereldwijde partners” van het Bondgenootschap. Waarom hebben die landen hun betrekkingen met de NAVO versterkt? Wat voor’n soort partner is de NAVO in de ogen van die landen? En wat verwachten zij van de NAVO?

Japan is van plan de NAVO te gebruiken als een aanvullend forum om het internationale, en met name het Europese, bewustzijn te verhogen t.a.v. de veiligheidssituatie in Azië

De NAVO als politieke partner

Om te beginnen, heeft ieder land zijn eigen motivatie voor zijn relatie met het Bondgenootschap. Toen Japan toenadering zocht tot de NAVO in 2006 en 2007, was dat in de eerste plaats een diplomatieke stap. Het is waar, dat zowel de minister van buitenlandse zaken Taro Aso als de premier Shinzo Abe in hun respectieve toespraken tot de NAR (Noord-Atlantische Raad) de mogelijkheid noemden, dat er opera-tionele samenwerking zou plaatsvinden tussen Japan en de NAVO. Men dient echter te bedenken dat beide mannen veel tijd besteedden aan een uitleg van de Aziatische veiligheids-situatie, inclusief China en Noord Korea. Abe “verzocht” de Bondgenoten zelfs direct “Noord-Korea aan te sporen om oprechte stappen te ondernemen om tot een oplossing te komen” van het probleem inzake de ontvoering van Japanse staatsburgers door de Noord-Koreaanse autoriteiten.

Japan is van plan de NAVO te gebruiken als een aanvullend forum om het internationale, en met name het Europese, bewustzijn te verhogen t.a.v. de veiligheidssituatie in Azië. Dat is de reden dat Tokio de verklaringen van de NAR zeer op prijs stelde, waarin de raketlancering door Noord-Korea in juli 2006 en de kernproeven in oktober van het zelfde jaar werden veroordeeld. Ondanks de zeer oorlogszuchtige taal van Pyongyang, blijft de omgang met het land een diplomatiek spel, waarbij internationale solidariteit zeer belangrijk is.

De NAVO is misschien geen zelfstandige politieke mede-speler in de internationale wereld. Maar als het grootste en meest capabele politiek-militaire bondgenootschap ter wereld, kan zij wel een zeker gewicht in de schaal leggen – zowel opzettelijk als onopzettelijk - t.a.v. internationale veiligheids-zaken. Dit verklaart ook waarom degenen die sceptisch staan tegenover de NAVO, niet het minst diegenen die niet dezelfde waarden delen als de NAVO, bang zijn voor een uitbreiding van het gebied waarop het Bondgenootschap activiteiten uitvoert en invloed uitoefent. Het imago van de NAVO in de buitenwereld als invloedrijke partij op veiligheidsgebied is waarschijnlijk sterker dan de NAVO zelf beseft. Maar juist daardoor ziet Japan de NAVO als een belangrijke nieuwe politieke partner. Misschien zullen andere partners dat voorbeeld volgen.

© Reuters/Omar Sobhani

Afghanistan is een plek waar partners echte tastbare banden met de NAVO hebben kunnen bieden

De NAVO in operationele samenwerking

Australië’s en Nieuw-Zeeland’s relatie met de NAVO is vooral ontwikkeld in het kader van hun troepenbijdragen aan ISAF. Daardoor is operationele samenwerking de belangrijkste pijler onder de betrekkingen tussen Australië en de NAVO en Nieuw-Zeeland en de NAVO, dit in tegenstelling tot de relaties van Japan met de NAVO. Deze landen gebruiken de NAVO ook als internationaal raamwerk. Zonder de NAVO, hadden Australië en Nieuw-Zeeland niet kunnen deelnemen aan de internationale militaire inspanningen in Afghanistan. De NAVO heeft deze landen in staat gesteld hieraan een bijdrage te leveren. Wanneer ze eenmaal deelnemen aan ISAF, is het legitiem dat Australië en anderen meer toegang tot informatie eisen en meer betrokkenheid bij de beleidsvorming en uiteindelijke besluitvorming. Australië, een land met meer dan 1.000 manschappen op gevechtsmissies in het zuiden van Afghanistan, heeft het meest van zich laten horen op dit gebied en de NAVO heeft hard geprobeerd aan haar wensen tegemoet te komen.

Op zowel politiek als strategisch niveau en op het slagveld, lijken het delen van informatie en de betrokkenheid het afgelopen jaar sterk te zijn verbeterd. Ministeriële bijeen-komsten (vooral van ministers van defensie) in ISAF-samenstelling vinden tegenwoordig op gezette tijden plaats en voor bijeenkomsten van troepenleverende landen op werkniveau dient de PCG (Policy Coordination Group) als platform voor uitvoeriger overleg.

Maar de vraag in welke mate de NAVO bereid is troepen-bijdragende landen die niet tot de NAVO behoren te betrek-ken bij de interne processen van het Bondgenootschap, zal in de nabije toekomst niet klip en klaar worden beantwoord. Voor de NAVO is het noodzakelijk om te voldoen aan de eisen van de partners om er zeker van te zijn dat zij hun bijdragen zullen voortzetten. Het beginsel “geen belasting zonder vertegenwoordiging” geldt ook hier.

Het is zeker geen toeval dat tot dus ver de meeste nieuwe partners van het Bondgenootschap buiten het Euro-Atlantische gebied, in feite bondgenoten van de VS zijn, zoals Australië en Japan

De NAVO als middel om samen te werken met de VS

Toen landen als Australië en Nieuw-Zeeland besloten troepen naar Afghanistan te sturen, hoefde de partner die zij kozen niet perse de NAVO te zijn. Toen Nieuw-Zeeland voor het eerst troepen naar Afghanistan stuurde, gebeurde dit in feite in het kader van de Operatie Enduring Freedom (OEF) in een nauwe bilaterale samenwerking met de VS. Het was geen geheim dat het besluit vooral genomen werd om Amerika te steunen en solidariteit met het land te tonen na 9/11, en niets van doen had met de toen reeds bestaande samenwerking tussen Nieuw-Zeeland en de NAVO. Als gevolg van de geografische uitbreiding van ISAF eind 2006, moesten de Nieuw-Zeelandse troepen, die gestationeerd waren in de provincie Bamyan overstappen van het OEF-commando naar dat van ISAF. Vanuit het standpunt van Nieuw-Zeeland was de daaruit voortvloeiende samenwerking met de NAVO grotendeels een onbedoeld zijeffect van wat het toch al deed, ook zonder ISAF.

Dit toont duidelijk een andere, uiterst belangrijke waarde die de NAVO heeft als raamwerk voor samenwerking bij internatio-nale vredesoperaties en andere gebieden. De NAVO biedt namelijk een extra mogelijkheid om samen te werken met de VS. Samenwerking met de NAVO inclusief het bijdragen van troepen aan missies onder leiding van de NAVO kan plaats-vinden in de context van samenwerking met de VS. Dit is niet zo verbazingwekkend, aangezien zelfs onder de Bondge-noten, bijdragen aan ISAF en andere door de NAVO geleide activiteiten vaak gezien worden als een manier om positieve relaties met de VS te onderhouden. “Wereldwijde partners” is hierop geen uitzondering.

Het is zeker geen toeval, dat tot dus ver de meeste nieuwe partners van het Bondgenootschap buiten het Euro-Atlantische gebied, in feite bondgenoten van de VS zijn, zoals Australië en Japan. Samenwerking tussen Australië en de NAVO en Japan en de NAVO zijn nieuwe vormen van de bilaterale veiligheidsbanden die deze landen met de VS onderhouden. Een gezamenlijke verklaring van de VS-Japan 2+2 (Security Consultative Committee: SCC) van mei 2007 plaatste de samenwerking tussen Japan en de NAVO in de context van ‘gemeenschappelijke strategische doelen’ van de twee bondgenoten.

De NAVO als multilaterale school

Samenwerking in Afghanistan is één ding, maar men moet wel bedenken dat dit niet het hele verhaal is over de relatie tussen de NAVO en de wereldwijde partners. In de eerste plaats is het voeren van een operatie zoals ISAF nog steeds iets nieuws voor de NAVO en het Bondgenootschap heeft nog veel meer te doen. Op gebieden als interoperabiliteit, standaardisering, gezamenlijke aanschaffingen, onderzoek en ontwikkeling, multilaterale planning en defensieplanning, beschikt de NAVO over een ongeëvenaarde en unieke hoeveelheid kennis en ervaring. Dit zijn de gebieden waarop de partners in feite het meeste zouden kunnen profiteren van hun samenwerking met de NAVO.

Het draait om het multilaterale karakter van de NAVO. Het ontbreekt landen buiten het Euro-Atlantische gebied meestal aan multilaterale ervaring t.a.v. veiligheid en defensie. In het Azië-Pacific gebied bijvoorbeeld, waar de meeste van de nieuwe partners van de NAVO zich bevinden, is multilaterale veiligheidssamenwerking nog steeds zwak of zelfs helemaal afwezig. Het ASEAN Regionale Forum (ARF) heeft in mei 2009 voor het eerst een echte gezamenlijke oefening gehou-den in de rampenbestrijding. Multilaterale planning en operatie is nog een nieuw idee in de regio en de legers van de landen in de regio hebben slechts beperkte ervaring met multilaterale samenwerking.

Tegen deze achtergrond is een praktische samenwerking met de NAVO — deelname aan oefeningen en seminars van de NAVO — een goede kans voor de partners om bekend te raken met multilaterale planning en operaties in de praktijk. In de gemondialiseerde wereld van vandaag en in een tijd dat de middelen voor het leger beperkt zijn, moeten onderzoek en ontwikkeling en de aanschaf van defensiematerieel multilate-raal worden aangepakt, in samenwerking met andere landen. De geschiedenis van de NAVO op dit terrein is verre van perfect. Maar zij kan toch een nuttig platform bieden om een multilaterale benadering van de veiligheid te bevorderen, waaraan de partners kunnen deelnemen.

Uitdagingen in het verschiet voor de NAVO

De nieuwe partners van de NAVO buiten het Euro-Atlantische gebied, zien de NAVO heel anders dan de traditionele partners van het Bondgenootschap in het PfP (Partnerschap voor de Vrede) dat doen. Nieuwe partners streven niet naar het lidmaatschap. Het zijn ook geen landen die bezig zijn het communisme te verlaten. Zij hebben geen advies van de NAVO nodig over hoe zij de democratische controle over de strijdkrachten moeten organiseren, enz. De NAVO heeft de landen die lid wilden worden van het Bondgenootschap heel goed geholpen. Maar het is voor de NAVO iets nieuws om samen te werken met geavanceerde, niet-Europese democratieën.

Aan de kant van de NAVO is er nog steeds geen consensus over welke weg de NAVO moet inslaan wat betreft de relaties met haar nieuwe partners buiten de Euro-Atlantische regio. Meer hulp krijgen, zowel militaire als civiele, van die landen voor ISAF en andere missies en operaties onder leiding van de NAVO is één ding. Maar omdat die landen ieder hun eigen motivatie hebben om zich nauwer bij het Bondgenootschap aan te sluiten, is het echter nu wel duidelijk dat de NAVO een duidelijker idee moet hebben over wat zij wil bereiken met de ontwikkeling van de nieuwe partnerschappen. De ontwikkeling van haar nieuwe Strategische Concept in 2010 biedt hiervoor een gelegenheid.

Op zijn minst dient de NAVO te overwegen hoe zij kan reageren op de verwachtingen van de partners t.a.v. het Bondgenootschap. De NAVO heeft nu een unieke kans om een nieuw internationaal veiligheidsnetwerk op te zetten. Het is aan de NAVO om die kans te grijpen.

Geef door:    DiggIt   MySpace   Facebook   Delicious   Permalink