ΓΛΩΣΣΑ
Λόγω μεταφράσεων, η Ελληνική έκδοση του Δελτίου ΝΑΤΟ θα είναι online περίπου δύο εβδομάδες μετά από την Αγγλική έκδοση
ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΑΤΟ
ΟΡΟΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ ΑΡΘΡΩΝ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ COPYRIGHT
ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
 RSS
ΣΤΕΙΛΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΣΕ ΕΝΑ ΦΙΛΟ
ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ ΝΕΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΑΤΟ
  

Από την AMF στην NRF

Το σημερινό αβέβαιο διεθνές περιβάλλον ασφαλείας προέτρεψε για ανανεωμένη προσοχή πάνω στους ρόλους τους οποίους παίζουν οι δυνάμεις ταχείας αντίδρασης στην προστασία των θεμελιωδών συμφερόντων ασφαλείας του ΝΑΤΟ. Ο Diego Ruiz Palmer περιγράφει το πώς εξελίχθηκαν οι δυνάμεις αυτές.

Ιστορικά, οι δυνάμεις ταχείας αντίδρασης του ΝΑΤΟ – αρχίζοντας με την Κινητή Δύναμη (AMF) της Συμμαχικής Διοίκησης Ευρώπης που δημιουργήθηκε το 1960 και που εκτείνεται στην σημερινή Δύναμη Αντίδρασης του ΝΑΤΟ (NRF) – έχουν παίξει ένα φάσμα ρόλων, που καλύπτει την αποτροπή, την άμυνα, και την καθησύχαση, οι οποίοι συμπληρώθηκαν από τότε που τελείωσε ο Ψυχρός Πόλεμος και μετά με την αυξανόμενα σημαντική αποστολή της αντίδρασης-σε-κρίσεις. Και ενώ ο καθένας από τους ρόλους αυτούς έχει έναν συγκεκριμένο πολιτικό και επιχειρησιακό σκοπό, που αναπόφευκτα αντικατοπτρίζουν το εξελισσόμενο πλαίσιο του πραγματικού-κόσμου εντός του οποίου παίζονται, οι ρόλοι αυτοί με πολλούς τρόπους επικαλύπτουν και ενισχύουν αμοιβαίως ο ένας τον άλλο.

Τα διαρκή χαρακτηριστικά των δυνάμεων ταχείας αντίδρασης του ΝΑΤΟ είναι: υψηλή ετοιμότητα, ικανότητα αντίδρασης, ικανότητα ανάπτυξης και πολυ-εθνικότητα. Τα χαρακτηριστικά αυτά κάνουν τις δυνάμεις ταχείας αντίδρασης σχετικές για εκστρατευτικές επιχειρήσεις σε στρατηγική απόσταση από την Ευρώπη και την Βόρειο Αμερική, όπως επίσης και για την ενίσχυση εντός της περιοχής της Βορειοατλαντικής Συνθήκης.

Η πρώτη ανάμιξη του ΝΑΤΟ στην ταχεία αντίδραση μπορεί να στο παρελθόν στις προτάσεις το 1960 του τότε Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή, Ευρώπης (SACEUR), του Στρατηγού Lauris Norstad, για τη δημιουργία μιας ικανής να αναπτυχθεί ταχέως κινητής δύναμης για την διοίκηση του – Συμμαχική Διοίκηση Ευρώπης (ACE) – για να βοηθήσει να εμποδιστεί ο εκφοβισμός, ο εξαναγκασμός ή επίθεση, ένας είδος γενικού πολέμου, εναντίον των συμμαχικών κρατών που βρίσκονταν στην βόρειο και νότιο πλευρά της ACE. Σε καιρό ειρήνης, τα κράτη αυτά δεν φιλοξενούσαν είτε φιλοξενούσαν μια πολύ μικρή συμμαχική στρατιωτική παρουσία, και η γενική ιδέα της AMF αποσκοπούσε στην προβολή πολυεθνικής δυνατότητας αποτροπής με σύντομη ειδοποίηση.

Οι εθνικές συνεισφορές στην AMF είχαν οργανωθεί σε διάφορα προ-σχεδιασμένα, πολυεθνικά πακέτα δύναμης βελτιστοποιημένα για ανάπτυξη στις πέντε περιοχές έκτακτης ανάγκης της AMF – βόρειος Νορβηγία, νησιά Zealand της Δανίας, βόρειοανατολική Ιταλία, βόρειος Ελλάδα και Ελληνική και Τουρκική Θράκη, καθώς και ανατολική Τουρκία. Ο σχεδιασμός και οι ασκήσεις επιβλεπόντουσαν από ένα μικρό πολυεθνικό επιτελείο που ευρισκόταν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, αλλά, σε μια πραγματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η διοίκηση και ο έλεγχος των ανεπτυγμένων στοιχείων της AMF θα ήταν στην ευθύνη των τοπικών χερσαίων και αεροπορικών διοικητών του ΝΑΤΟ, για να διασφαλιστεί η ομαλή ενσωμάτωση μεταξύ των εγχώριων δυνάμεων και των ενισχύσεων και για να παρουσιάσουν ένα ενιαίο ΝΑΤΟϊκό «πρόσωπο».

Και ενώ η κινητήρια δύναμη πίσω από την δημιουργία της AMF το 1960 ήταν ανησυχίες σχετικές με την αποτροπή στις βόρειες και νότιες περιοχές της ACE, η κρίση του Βερολίνου του 1961 εστίασε εκ νέου την προσοχή του ΝΑΤΟ πάνω στην άμυνα στην Κεντρική Περιοχή. Μετά την κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν μαζικά τις δυνάμεις τους που στάθμευαν στην Δυτική Ευρώπη. Η Ηράκλειος κλίμακα αυτής της προσπάθειας υπογράμμισε τις δυσκολίες της ταχείας ενδυνάμωσης που εμπεριέχονται στην διατλαντική μεταφορά χιλιάδων οχημάτων και που οδήγησε στην προκειμένη περίπτωση στην εκ των προτέρων τοποθέτηση μεγάλης-κλίμακας εξοπλισμού, με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αποθήκευσαν στην νότιο Γερμανία υλικό για δύο μεραρχίες.

Το 1963, δοκιμάστηκε η ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να ενισχύουν γρήγορα την Κεντρική περιοχή στην διάρκεια της επιχείρησης Big Lift, η οποία απέδειξε την διαρκώς αυξανόμενη στρατηγική ικανότητα αεροπορικής μεταφοράς των Ηνωμένων Πολιτειών, την σοφία της γενικής ιδέας της εκ των προτέρων τοποθέτησης, και το πραγματοποιήσιμο της ταχείας ενίσχυσης πάνω σε μεγάλη κλίμακα.

Το 1968, μετά από την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να μετακινήσει κάποιες μονάδες του Στρατού των ΗΠΑ από την Ευρώπη στις ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες, για να βοηθηθεί να διατηρηθεί η εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στην Νοτιοανατολική Ασία, ένα τρίτο μεραρχιακό σύνολο εξοπλισμού αποθηκεύτηκε στην νότιο Γερμανία. Και από το 1969 και μετά, μέχρι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξασκούσαν ετησίως την ικανότητά τους να «Επιστρέψουν Δυνάμεις στην Γερμανία» (REturn FORces to GERmany) στη διάρκεια της άσκησης στρατηγικής κινητικότητας REFORGER.

Το 1975, όταν γινόταν SACEUR, ο Στρατηγός Alexander Haig αποφάσισε να εναρμονίσει το εντελώς ανόμοιο ΝΑΤΟ και τα εθνικά σχέδια ενίσχυσης σε ένα μοναδικό Σχέδιο Ταχείας Ενίσχυσης SACEUR (RRP) και να συμπεριλάβει τις ασκήσεις REFORGER σε ένα ευρύτερο σύνολο συντονισμένων ασκήσεων, με την ονομασία Autumn Forge, που σχεδιάστηκε για να δοκιμάσει και να αποδείξει την ικανότητα του ΝΑΤΟ να ενισχύσει και να υπερασπιστεί ταυτόχρονα και τις τρεις περιοχές της ACE.

Στον πυρήνα του RRP ήταν μια άνευ προηγουμένου δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών προς το ΝΑΤΟ για να έχει 10 ισοδύναμες μεραρχίες αναπτυγμένες και έτοιμες να υπερασπιστούν την Δυτική Γερμανία εντός 10 ημερών μετά από μια απόφαση ενίσχυσης (την αποκαλούμενη «10-σε-10» γενική ιδέα), η οποία απαιτούσε την αποθήκευση εξοπλισμού τοποθετημένου εκ των προτέρων για τρεις επιπλέον μεραρχίες σε εγκαταστάσεις στη βόρεια Γερμανία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ολλανδία.

Οι δυνάμεις ταχείας αντίδρασης και ο σχεδιασμός ενίσχυσης ήταν η ενσάρκωση του αποφθέγματος της συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας – «Ένας για Όλους, Όλοι για Ένα»

Ένας ουσιώδης στόχος του RRP – ένας που στήριζε την πολιτική αξιοπιστία και την στρατιωτική αποτελεσματικότητα των δυνάμεων ταχείας αντίδρασης του ΝΑΤΟ στον Ψυχρό Πόλεμο και τα σχέδια ενίσχυσης – ήταν η καθησύχαση. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει μεγαλύτερο κίνητρο για τους Συμμάχους που ευρίσκοντο κατά μήκος της διαχωριστικής γραμμής να δεσμευτούν σε μια ισχυρή άμυνα εκεί, και να είναι έτοιμοι να αντισταθούν στον εκφοβισμό, τον εξαναγκασμό, από την δεσμευτική υπόσχεση των «off-shore» Συμμάχων όπως ο Καναδάς, η Πορτογαλία, η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μέσα από το RRP, να έρθουν προς βοήθειά τους σε καιρούς κρίσης ή πολέμου. Με αυτόν τον τρόπο, οι δυνάμεις ταχείας αντίδρασης και ο σχεδιασμός ενίσχυσης ήταν η ενσάρκωση του αποφθέγματος της συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας – «Ένας για Όλους, Όλοι για Ένα».

Φυσικά, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έκανε όλες αυτές τις διευθετήσεις περιττές. Οι ασκήσεις REFORGER τελείωσαν, οι περισσότερες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην Ευρώπη έκλεισαν και οι μακροχρόνιες όπως επίσης και οι πιο πρόσφατες δεσμεύσεις ενίσχυσης έληξαν (βλέπε πίνακα 2). Το RRP επέτυχε τον σκοπό του της αποτροπής και του καθησυχασμού, όμως τώρα είχε ζήσει περισσότερο από τις καταστάσεις που επέβαλαν την ανάπτυξή του.

Με την Ευρώπη να εξελίσσεται σταθερά προς την κατεύθυνση μιας ενωμένης ηπείρου, ελεύθερης και σε ειρήνη, αλλά με το αυξανόμενο φάσμα των απρόβλεπτων κρίσεων στην περιφέρεια του ΝΑΤΟ να κλιμακώνεται γρήγορα σε συγκρούσεις όπως στα Βαλκάνια, η επικέντρωση της ταχείας αντίδρασης μετατοπίστηκε από την ενίσχυση εντός, στην απάντηση-σε-κρίσεις πέρα από, την περιοχή του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Για λίγο, μελετήθηκε η επέκταση του μεγέθους της από κοινού συγκέντρωσης δυνάμεων της AMF από μια ταξιαρχία σε μια μεραρχία για να γίνει πιο ισχυρή, όμως η εποχή της AMF είχε έλθει και περάσει.

Ήδη από το 1991, το 1ο Βρετανικό Σώμα, που ήταν η σημαντική συνεισφορά της Βρετανίας στην άμυνα της Δυτικής Γερμανίας για τέσσερις δεκαετίες, μετασχηματίστηκε στο πολυεθνικό Συμμαχικό Σώμα Ταχείας Αντίδρασης (ARRC). Τώρα η ταχεία αντίδραση απαιτούσε μια μεγαλύτερη, πιο ικανή στρατιωτική δύναμη – για παράδειγμα, μέσα στο πλαίσιο των απαιτητικών επιχειρήσεων επιβολής ειρήνης όπως η IFOR στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη το 1995 και η KFOR στο Κοσσυφοπέδιο το 1999, όπου το ARRC και στις δύο περιπτώσεις ήταν η αρχική δύναμη εισόδου.

Η AMF συνέχισε απτόητη μέχρι τη διάλυσή της το 2002. Στο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο λεξικό του ΝΑΤΟ, η AMF και το ARRC ταξινομήθηκαν ως Δύναμη Άμεσης Αντίδρασης (IRF) και Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης(RRF), αντιστοίχως.

Στην διάρκεια της δεκαετίας του 1990, οικοδομώντας πάνω στην εμπειρία του Πολέμου του Κόλπου, οι Σύμμαχοι μετασχημάτισαν τις δυνάμεις τους για εκστρατευτικές επιχειρήσεις σε στρατηγική απόσταση από την Ευρώπη και την Βόρειο Αμερική με σύντομη ειδοποίηση. Το μοντέλο του ARRC προσπαθούσε να φθάσει στην μορφή των οκτώ άλλων πολυεθνικών σωμάτων που στάθμευαν σε ολόκληρη την Ευρώπη, έξη από τα οποία όπως το ARRC ήταν σε υψηλή ετοιμότητα. Η γρήγορη αντίδραση δεν ήταν πλέον μια εξειδικευμένη στρατιωτική δυνατότητα. Έίχε γίνει η καρδιά της νέας Δομής Δύναμης του ΝΑΤΟ. Τελικά οι κατηγορίες IRF και RRF εγκαταλείφτηκαν προς χάριν των νέων κατηγοριών των Δυνάμεων Υψηλής Ετοιμότητας (HRF) και των Δυνάμεων Χαμηλότερης Ετοιμότητας (FLR).

Η NRF παρείχε στη Συμμαχία από το 2003 και μετά μια δυνατότητα ταχείας αντίδρασης σε ετοιμότητα περίπου 20.000 ανδρών εκ περιτροπής.

Ωστόσο, χωρίς μια γενική ιδέα ενοποιημένης απασχόλησης, τα πολυεθνικά σώματα HRF (HRF(L)) και οι αδελφές HRF διατάξεις του πολεμικού ναυτικού (HRF(M)) ήταν τα απομονωμένα «νησιά» της δυνατότητας. Η δεξιοτεχνία πίσω από την γενική ιδέα μιας πολυεθνικής Δύναμης Αντίδρασης του ΝΑΤΟ, που συμφωνήθηκε από Επικεφαλείς Κρατών και Κυβερνήσεων κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Πράγα το 2002, ήταν το να συνδέσει τις HRF μέσα από ένα πλάνο εναλλαγής και η υιοθέτηση τυποποιημένων τακτικών, τεχνικών και διαδικασιών. Κατ’ ουσία, η NRF παρείχε την ραχοκοκαλιά της δυνατότητας ταχείας αντίδρασης του ΝΑΤΟ και οι HRF ήταν η σάρκα.

Αρχίζοντας το 2003, η NRF παρείχε στη Συμμαχία μια δυνατότητα ταχείας αντίδρασης σε ετοιμότητα περίπου 20.000 ανδρών με εναλλαγή, διαφορετική από οτιδήποτε άλλο είχε το ΝΑΤΟ στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και ανόμοια με οτιδήποτε υπάρχει διαθέσιμο σήμερα παγκοσμίως, με μόνη εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με την εμπειρία που αποκτήθηκε από τις διαδοχικές εναλλαγές αποδείχθηκε ότι η γενική ιδέα της NRF είναι ισχυρή και ότι η μετασχηματιστική δυναμική που δημιουργήθηκε με την δημιουργία της NRF πηγαίνει βαθιά και σε εύρος σε όλους τους στρατιωτικούς θεσμούς της Συμμαχίας.

Επιπλέον, η διαδοχική ανάπτυξη στο Αφγανιστάν μεταξύ του 2004 και του 2007 τεσσάρων Αρχηγείων HRF(L), για να αποτελέσουν τα κεντρικά αρχηγεία της με εντολή των ΗΕ, καθοδηγούμενης από το ΝΑΤΟ Διεθνούς Δύναμης Βοήθειας για Ασφάλεια (ISAF), σήμαινε ότι τα αρχηγεία αυτά μπορούσαν να κάνουν καλή χρήση των προσόντων τους NRF σε μια απαιτητική επιχείρηση στον πραγματικό κόσμο, ενώ την ίδια στιγμή αποκτά η NRF την εμπειρία της ανάπτυξης σε ένα μακρινό θέατρο.

Ομολογουμένως, οι διαρκείς ελλείψεις σε σημαντικές δυνατότητες NRF… έχουν ρίξει μια σκιά πάνω στην NRF

Ομολογουμένως, οι διαρκείς ελλείψεις σε σημαντικές δυνατότητες NRF ειδικά σε όσα κάνουν εφικτά τα επιχειρησιακά θέματα όπου η διαθεσιμότητα τους είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη και την απασχόληση της NRF, όπως επίσης και η επιμένουσα αποτυχία να είναι πλήρης η μία εναλλαγή με την άλλη, έχουν ρίξει σκιά πάνω στην NRF και έχουν εγείρει αμφιβολίες πάνω στην επιχειρησιακή της αποτελεσματικότητα και την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Διατυπώθηκαν προτάσεις δημόσια που θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα το χαμήλωμα του επιπέδου της φιλοδοξίας για την NRF το οποίο συμφώνησε η Συμμαχία κατά τη δημιουργία της.

Αλλά ενώ είναι ένας γνήσιος λόγος ανησυχίας, η διατήρηση των ελλείψεων αυτών δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία της αρχικής γενικής έννοιας της NRF. Μάλλον, απεικονίζει την πρόκληση που αντιμετωπίζουν πολλοί Σύμμαχοι στην προσπάθεια να κρατήσουν ένα τμήμα των καλύτερων δυνάμεών τους σε επιφυλακή ενώ εμπλέκονται ταυτόχρονα σε πολλαπλές εκστρατευτικές επιχειρήσεις.

Οι ελλείψεις αυτές είναι επίσης ενδεικτικές της ευρύτερης, συστηματικής αδυναμίας στον τρόπο με τον οποίο το ΝΑΤΟ δημιουργεί δυνάμεις για επιχειρήσεις στις αρχές του 21ου αιώνα, δηλαδή:

•Μια αποτυχία να μοχλεύσει την αποδεδειγμένη διαδικασία αμυντικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ και την δημιουργία των HRF για να κάνει την δημιουργία δύναμης πιο προβλέψιμη, αποτελεσματική και ικανή να διατηρηθεί στην διάρκεια του χρόνου.

• Μια ανεπαρκής στήριξη στην κοινή χρηματοδότηση για να χρηματοδοτήσει μέρος των δαπανών των απρόβλεπτων, αναπτύξεων έκτακτης ανάγκης της NRF, μια πρακτική που ενεργεί ως αντικίνητρο για τους Συμμάχους που διαφορετικά θα προετοιμάζονταν να συνεισφέρουν δυνάμεις στις εναλλαγές της NRF αλλά ανησυχούν για το ότι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μεγάλες, χωρίς προϋπολογισμό δαπάνες εάν οι δυνάμεις αυτές αναπτυσσόντουσαν πραγματικά σε μια κατάσταση κρίσης.

• Ένας υπερβολικά άκαμπτος διαχωρισμός των δυνάμεων της Συμμαχίας σε διάφορες κατηγορίες, ο οποίος αποτρέπει μια πιο ευέλικτη χρήση από το ΝΑΤΟ όλων των διαθέσιμων δυνατοτήτων και περιπλέκει την απασχόληση της NRF και

• Μια προσέγγιση στον υπολογισμό της δυνατότητας των ατομικών εναλλαγών της NRF που έχει εστιάσει υπερβολικά στις ελλείψεις απέναντι σε μια γενική απαίτηση, παρά στην μόχλευση των πραγματικών συνεισφορών που διατίθενται από τα κράτη μέλη.

Υπάρχει μια διαδεδομένη αναγνώριση του δυσμενούς αντίκτυπου αυτών των ανεπαρκειών στην αξιοπιστία και τη δυνατότητα χρησιμοποίησης της NRF, και το να βάλουμε το έργο σε μια σειρά για να τις εξετάσει και να τις επιλύσει θα είναι μια προτεραιότητα για τη Συμμαχία στη Σύνοδο Κορυφής του Στρασβούργου και του Κίελου.

Σε μια διευρυμένη Συμμαχία, οι δυνάμεις ταχείας αντίδρασης με ενισχυμένη ικανότητα ανάπτυξης διατηρούν τη σχετικότητά τους για αποτροπή, άμυνα και καθησυχασμό

Στα πλαίσια της εμπλοκής του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, η αποστολή με προτεραιότητα της NRF και των σχετικών HRFs είναι η αντίδραση σε κρίση, που θα μπορούσε να συμβεί σε μια στρατηγική απόσταση από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, για να προστατεύσει τα κεντρικά συμφέροντα ασφαλείας της συμμαχίας, να βοηθήσει ώστε να αποτραπεί να κλιμακωθούν οι κρίσεις σε ανοικτή πολεμική σύγκρουση, ή να επιλύσει μια σύγκρουση και να βοηθήσει στην οικοδόμηση της ειρήνης. Την ίδια στιγμή, σε μια διευρυμένη συμμαχία, οι δυνάμεις ταχείας αντίδρασης με ενισχυμένη ικανότητα ανάπτυξης διατηρούν την σχετικότητα τους για αποτροπή, άμυνα και καθησυχασμό.

Σε όλες τις περιπτώσεις, η σαφής και απαράμιλλη ικανότητα της Συμμαχίας να σχεδιάζει και να διεξάγει πολυεθνικές, εκστρατευτικές επιχειρήσεις και να συγχωνεύει εντελώς ανόμοιος δυνατότητες σε μια συνεκτική δύναμη θα βοηθήσει να διασφαλίσουμε ότι διατηρείται η κληρονομιά της AMF στην NRF στην εβδόμη δεκαετία του ΝΤΑΟ και πέρα από αυτήν.

Αξιωματικοί συζητούν σχέδια κατά τη διάρκεια της άσκησης Alexander Express

Η τοποθεσία, ο τύπος και η διάρκεια των δυνάμεων ταχείας αντίδρασης άλλαζε αδιάκοπα

Μοιραστείτε αυτό    DiggIt   MySpace   Facebook   Delicious   Permalink