Αρχική σελίδα του ΝΑΤΟ
Αρχική σελίδα του Δελτίου ΝΑΤΟ
      τρέχον τεύχος: φθινόπωρο 2005 προηγούμενα τεύχη  |  γλώσσα
Αρχική σελίδα του ΝΑΤΟ
 Περιεχόμενα
 Πρόλογος
 Περιλήψεις
 Διάλογος
 Συνέντευξη
 Ιστορία
 Αφιέρωμα
 Ανάλυση
 Στατιστικά
 στοιχεία
 Αρθρογράφοι
 Βιβλιογραφία
 Συνδέσεις
 Επόμενο τεύχος
Αρχική σελίδα του Δελτίου ΝΑΤΟ Επικοινωνία με τον εκδότη/Συνδρομές Μορφοποίηση για εκτύπωση

στείλτε το άρθρο αυτό σε ένα φίλο

Διάλογος
Ήρθε η ώρα να εκσυγχρονίσουμε τη Στρατηγική Αντίληψη του ΝΑΤΟ;
 Ο Lionel Ponsard          κατ’ αντιπαράθεση με τον         David Lightburn

Ο Lionel Ponsard είναι αναπληρωτής επικεφαλής του Τομέα Ακαδημαϊκής Έρευνας στο Κολέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ στη Ρώμη.

Ο David S. Yost είναι καθηγητής στην Ναυτική Μεταπτυχιακή Σχολή στο Monterey της Καλιφόρνια, αποσπασμένος επί του παρόντος στο Κολέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ στη Ρώμη ως διακεκριμένος ερευνητικός εταίρος.*

            ναι

όχι            

Αγαπητέ David,

Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει σήμερα στρατηγικές προκλήσεις που είναι τελείως διαφορετικές από εκείνες που αντιμετώπιζε στο παρελθόν. Ειδικότερα, η Συμμαχία πρέπει να αντιμετωπίσει πολιτικά και στρατιωτικά ασύμμετρες απειλές όπως είναι αυτές που δημιουργεί η τρομοκρατία προκειμένου να παραμείνει ουσιώδης ως προς τις ανάγκες ασφαλείας των μελών της. Καλωσορίζω την ευκαιρία αυτή για να επιχειρηματολογήσω για τον άμεσο εκσυγχρονισμό της Στρατηγικής Αντίληψης του ΝΑΤΟ ώστε να αντικατοπτρίζει τις αλλαγές στο στρατηγικό περιβάλλον και ελπίζω ότι η συζήτησή μας θα φέρει νέες ιδέες στον τομέα αυτό.

Το ΝΑΤΟ σχεδόν από τότε που δημιουργήθηκε είχε ένα κύριο στρατηγικό έγγραφο στο οποίο διατυπώνονται οι υπάρχουσες απειλές και οι τρόποι με τους οποίους τις αντιμετωπίζει. Η πρώτη Στρατηγική Αντίληψη, η αποκαλούμενη Στρατηγική Αντίληψη για την Άμυνα της Βορειοατλαντικής Περιοχής, συμφωνήθηκε το 1950. Το έγγραφο έκτοτε αναθεωρήθηκε το 1957, 1968, 1991 και τελευταία το 1999. Η Στρατηγική Αντίληψη του ΝΑΤΟ εξυπηρετεί γιατί προσδιορίζει το ευρύ πολιτικό πλαίσιο για το έργο της Συμμαχίας και οι περιοδικές αναθεωρήσεις της αντικατόπτριζαν την ανάγκη του ΝΑΤΟ στο να προσαρμόσει τα σχέδιά του και τις προσεγγίσεις του για να αντιμετωπίσει τις εξελισσόμενες προκλήσεις.

Η έκδοση του 1999 αντικατόπτριζε την προσαρμογή των στρατηγικών του ΝΑΤΟ σε αυτό που την εποχή εκείνη ήταν οι καινούργιες καταστάσεις μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Διατήρησε την εγγύηση του Άρθρου 5, αλλά αναγνώρισε ότι η αποτελεσματική συλλογική άμυνα απαιτούσε μέτρα τα οποία ήταν διαφορετικά από εκείνα που σχεδιάστηκαν για τον Ψυχρό Πόλεμο και το άμεσο επακόλουθο του. Έλαβε υπ’ όψιν της τις απειλές που δημιουργούν τα κράτη παρίες όπως και τα αποτυχημένα, η εξάπλωση των όπλων μαζικής καταστροφής και οι άλλες διεθνείς απειλές όπως είναι η εθνική ή θρησκευτική διαμάχη. Ωστόσο, δεν προέβλεψε το μέγεθος της τρομοκρατικής απειλής. Η παρούσα Στρατηγική Αντίληψη εγράφη προτού συμβούν γεγονότα όπως οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Αν και η Συμμαχία έκτοτε έχει εκδώσει σημαντικά έγγραφα συμπεριλαμβανομένης της Αντίληψης για Άμυνα εναντίον της Τρομοκρατία, το Σχέδιο Δράσης της Σύμπραξης εναντίον της Τρομοκρατίας και το Σχέδιο Δράσης ΝΑΤΟ-Ρωσίας, χρειάζεται επιπλέον να εκσυγχρονίσει την συνολική της αποτίμησή για την απειλή και να προσαρμόσει τις δυνατότητες και τις στρατηγικές που απαιτούνται για να την αντιμετωπίσει.

Άλλο ένα κρίσιμο θέμα για μια αναθεωρημένη Στρατηγική Αντίληψη είναι αυτό της σχέσης του ΝΑΤΟ με τα Ηνωμένα Έθνη, ειδικά το ζήτημα της εξουσιοδότησης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ. Το έγγραφο του 1999 αναγνωρίζει την πρωτοκαθεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σε πολλά σημεία. Ωστόσο, το έγγραφο δεν επιλύει το θέμα της σχέσης της Συμμαχίας με τα Ηνωμένα Έθνη και την ανάγκη – ή διαφορετικά – να επιδιωχθεί η ευλογία του Συμβουλίου Ασφαλείας προτού γίνει σκέψη για στρατιωτική δράση. Μια αναθεώρηση της παρούσας Στρατηγικής Αντίληψης θα μπορούσε να βοηθήσει στο να έχει η Συμμαχία επιπλέον νομιμότητα στις μελλοντικές επιχειρήσεις, κάτι το οποίο δεν υπήρχε στο μυαλό κάποιων αναλυτών την εποχή της αεροπορικής εκστρατείας στο Κοσσυφοπέδιο. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να προσδιορίζει με σαφήνεια τη σχέση του ΝΑΤΟ με τα Ηνωμένα Έθνη και ειδικά το νομικό πλαίσιο για τη χρήση δύναμης.

Η παρούσα Στρατηγική Αντίληψη εγράφη προτού συμβούν γεγονότα όπως οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001

Οι συζητήσεις πάνω σε μια αναθεωρημένη Στρατηγική Αντίληψη θα παρείχε μια ιδανική ευκαιρία για να βοηθηθεί ο επαναπροσδιορισμός της συζήτησης για τη διατλαντική ασφάλεια και θα ενθάρρυναν τον μεγαλύτερο στρατηγικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ολιγότερο, θα εξάλειφαν τις ξεπερασμένες αναφορές στην Ευρωπαϊκή Ταυτότητα Ασφάλειας και Άμυνας και την Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση και θα ενέτειναν την εστίαση πάνω στα επιτεύγματα όπως είναι οι διευθετήσεις «Βερολίνο-Συν», που διέπουν τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ. Το περισσότερο, θα βοηθούσαν ώστε να εναρμονιστεί η Στρατηγική Αντίληψη του ΝΑΤΟ με την Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών και τη Στρατηγική Ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου και οι δύο συμφωνήθηκαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Το 1999, η επιχειρησιακή εμπειρία της Συμμαχίας περιοριζόταν κυρίως στα Βαλκάνια. Ωστόσο, στα χρόνια που μεσολάβησαν, το ΝΑΤΟ ανέλαβε ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος διαφορετικών αποστολών και σήμερα εμπλέκεται σε επιχειρήσεις στην Αφρική, την Ασία και τη Μεσόγειο, όπως επίσης και στην Ευρώπη. Μια νέα Στρατηγική Αντίληψη θα πρέπει να αντικατοπτρίζει το γεγονός αυτό και να διευκρινίζει το πεδίο των ενδιαφερόντων και των επιχειρήσεων της Συμμαχίας. Και θα έπρεπε να αντικατοπτρίζει μια στρατιωτική στρατηγική που θα ενσωματώνει τις πολλές πρωτοβουλίες που ανέλαβε κατά τα τελευταία χρόνια η Συμμαχία και ειδικότερα τη γενική ιδέα του «μετασχηματισμού».

Συνέβησαν εκπληκτικά πράγματα στο στρατηγικό περιβάλλον από τότε που το ΝΑΤΟ αναθεώρησε για τελευταία φορά τη Στρατηγική του Αντίληψη το 1999. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, την εκστρατεία στο Αφγανιστάν και τον Πόλεμο στο Ιράκ, μετακινηθήκαμε οριστικά στην μετά τον Ψυχρό Πόλεμο εποχή. Για να διασφαλίσουμε ότι η Συμμαχία είναι τόσο προετοιμασμένη όσο μπορεί να είναι για τις προκλήσεις αυτής του μπορεί να περιγραφεί ως μετά τον Ψυχρό Πόλεμο εποχής, πιστεύω ότι τώρα είναι ο καιρός για να δρομολογήσουμε μια διαδικασία που θα οδηγεί στην αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης του ΝΑΤΟ.


Δικός σου,
...κορυφή σελίδας ...
Lionel


Αγαπητέ Lionel,

Δεν θα πρέπει να υπερεκτιμήσουμε το τι μπορεί να επιτύχει μια νέα Στρατηγική Αντίληψη ή να αγνοήσουμε την πολιτική ευαισθησία για τη σύνταξη μιας νέας. Δεν είναι τώρα ο καιρός για μια νέα αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης. Σε μεγάλο βαθμό οι Σύμμαχοι έχουν ξεπεράσει τους εκνευρισμούς του 2002-2003 γύρω από τη σύγκρουση στο Ιράκ, όμως μια αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης αυτή τη στιγμή θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα να φέρει στην επιφάνεια τα κατάλοιπα της πικρίας. Κάποιοι Σύμμαχοι μπορεί να χρησιμοποιήσουν την περίπτωση του Ιράκ για να επανεξετάσουν τις αντιθέσεις πάνω στην νομική βάση για τη χρήση δύναμης από τη Συμμαχία στη σύγκρουση στο Κοσσυφοπέδιο το 1999. Επιπλέον, είναι αμφίβολο το κατά πόσο οι Σύμμαχοι μπορούν να επινοήσουν ένα συμβιβασμό ανώτερο από εκείνον της Στρατηγικής Αντίληψης του 1999 πάνω στο θέμα της εξουσιοδότησης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη χρήση δύναμης σε έκτακτες καταστάσεις που δεν υπάγονται στο Άρθρο 5.

Η Στρατηγική Αντίληψη αντικατοπτρίζει την συναίνεση· δεν την δημιουργεί. Οι Σύμμαχοι είναι καθ’ οδόν για να ξαναβρούν μια πιο θετική διατλαντική (και ενδο-ευρωπαϊκή) συναίνεση πάνω στην αντιμετώπιση θεμελιωδών προκλήσεων, ειδικά της τρομοκρατίας, των αποτυχημένων κρατών, και της εξάπλωσης των όπλων μαζικής καταστροφής (WMD). Αυτές οι κύριες αλλαγές στο περιβάλλον ασφαλείας και οι εξ αιτίας αυτών των αλλαγών αναληφθείσες από τη Συμμαχία νέες αποστολές πιθανά θα οδηγήσουν, σε εύθετο χρόνο, σε μια νέα Στρατηγική Αντίληψη. Ωστόσο, τώρα είναι πιο επείγον το να προωθήσουμε τη δημιουργία μιας νέας συναίνεσης πάνω στις απαιτήσεις της ασφάλειας, τους ρόλους της Συμμαχίας, και τις αντίστοιχες δυνατότητες.

Για να πραγματοποιήσουμε μια επιτυχημένη αναθεώρηση, οι Σύμμαχοι θα πρέπει να συμφωνήσουν ότι είναι απαραίτητη μια νέα Στρατηγική Αντίληψη και να έχουν το αναγκαίο «επίπεδο άνεσης» πάνω στην ανάληψη μιας τέτοιας επίπονης προσπάθειας. Δρομολόγηση αυτή τη στιγμή μιας αναθεώρησης της Στρατηγικής Αντίληψης, όταν είναι πρόωρο το πολιτικό πλαίσιο, μπορεί να αποδειχθεί αντιπαραγωγικό για τη διαδικασία της οικοδόμησης συναίνεσης και για την δημιουργία ενός τελικού προϊόντος τόσο ευέλικτου και χρήσιμου όπως η Στρατηγική Αντίληψη του 1999.

Οι Σύμμαχοι ιστορικά ανέλαβαν την αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης μόνον όταν είχαν πειστεί για την αναγκαιότητα ενός τέτοιου απαιτητικού εγχειρήματος και όταν πίστευαν ότι το πολιτικό πλαίσιο ευνοούσε ένα θετικό αποτέλεσμα. Στο παρελθόν οι Στρατηγικές Αντιλήψεις συνόψιζαν το επίτευγμα μιας συναίνεσης που λειτουργούσε, που αν ήταν αναγκαίο χρησιμοποιούσαν επιδέξια αμφίσημες φράσεις για να καλύψουν τις συνεχείς διαφωνίες.

Οι Σύμμαχοι συμφωνούν ότι η Στρατηγική Αντίληψη του 1999 περιέχει ακόμη τα ουσιώδη και με κανένα τρόπο δεν παρακωλύει την αποτελεσματική δράση ή τον καθορισμό πολιτικής. Μάλιστα, είναι δύσκολο το να αναγνωρίσουμε κάτι στο οποίο η Συμμαχία αποτυγχάνει εξ αιτίας της έλλειψης μιας εκσυγχρονισμένης Στρατηγικής Αντίληψης. Στο κάτω κάτω, οι πολιτικές της Συμμαχίας διατυπώνονται σε όλα τα έγγραφα που εγκρίνονται από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, και όχι μόνο στη Στρατηγική Αντίληψη. Για αυτό το λόγο, ακόμη και με την απουσία μιας νέας Στρατηγικής Αντίληψης, οι Σύμμαχοι εργάζονται συνεχώς για να αντιμετωπίσουν τις αλλαγές στο περιβάλλον ασφαλείας.

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών το Σεπτέμβριο του 2001 οδήγησαν στην επίκληση για πρώτη φορά στην ιστορία του Άρθρου 5. Οι Σύμμαχοι, έλαβαν εγκαίρως μια σειρά από μέτρα, κάποια από τα οποία συνεχίζονται μέχρι σήμερα, όπως είναι η Επιχείρηση Active Endeavour, η ναυτική προσπάθεια για ασφάλεια στη Μεσόγειο. Η Στρατηγική Αντίληψη του 1999 περιλαμβάνει αρκετές αναφορές στις τρομοκρατικές απειλές και τονίζει ακόμη την επικίνδυνη προοπτική των διασυνδέσεων μεταξύ των τρομοκρατών και της διασποράς των WMD. Σε διάφορα πρόσφατα έγγραφα που αποτιμούν τις τρομοκρατικές απειλές, οι Σύμμαχοι προσδιόρισαν στρατηγικές για δράσεις και απαιτήσεις σε δυνατότητες.

Η Στρατηγική Αντίληψη αντικατοπτρίζει την συναίνεση· δεν την δημιουργεί

Μια νέα Στρατηγική Αντίληψη θα είναι απίθανο να φέρει καινούργια αποτελέσματα στις σχέσεις ΕΕ-ΝΑΤΟ ή πάνω στον στρατιωτικό μετασχηματισμό της Συμμαχίας. Όταν οι Σύμμαχοι ενέκριναν την παρούσα Στρατηγική Αντίληψη, βρισκόταν σε αρχικό στάδιο ο σχηματισμός από την Ευρωπαϊκή Ένωση της Ευρωπαϊκής της Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ESDP), και φαινόταν ότι μάλλον η Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση θα παρέμενε μάλλον ουσιώδης. Ωστόσο, στο Ανακοινωθέν της Συνόδου Κορυφής του 1999 της Ουάσινγκτον οι Σύμμαχοι ενέκριναν ταυτοχρόνως θεμελιώδεις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές ενσωματώθηκαν στις συμφωνίες ΕΕ-ΝΑΤΟ «Βερολίνο-Συν». Με άλλα λόγια, και παρ’ όλες κάποιες ξεπερασμένες αναφορές, η Στρατηγική Αντίληψη του 1999 δεν παρεμπόδισε την επιδίωξη μιας συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ για την υποστήριξη της ESDP της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης και της υποστήριξης του ΝΑΤΟ στην επιχείρηση διατήρησης της ειρήνης της ΕΕ στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη η οποία αντικατέστησε την SFOR τον Δεκέμβριο του 2004.

Παρ’ όλη την εστίασή τους στα Βαλκάνια στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, οι Σύμμαχοι επέτρεψαν να γίνουν επιχειρήσεις έξω από την Ευρώπη όταν διακήρυξαν στην Στρατηγική Αντίληψη του 1999 ότι: «Η ασφάλεια της Συμμαχίας θα πρέπει να λάβει υπ’ όψη της το παγκόσμιο πλαίσιο». Από το 2002 και μετά επανειλημμένως επαναβεβαίωσαν την αποφασιστικότητά τους «να αντιμετωπίσουν της προκλήσεις για την ασφάλεια των δυνάμεών μας, των πληθυσμών μας και των εδαφών μας, από όπου και αν προέρχονται». Μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, δημιούργησαν τη Δύναμη Αντίδρασης του ΝΑΤΟ και τη Συμμαχική Διοίκηση Μετασχηματισμού. Ο σχεδιασμός δύναμης και ο μετασχηματισμός είναι τα κύρια σημεία της άσκησης της Περιεκτικής Πολιτικής Καθοδήγησης που ξεκίνησε από τους Συμμάχους στη Σύνοδο Κορυφής της Κωνσταντινούπολης τον Ιούνιο του 2004.

Από την στιγμή που δεν είναι απαραίτητη σε ότι έχει να κάνει με την ουσία, η προοπτική της δρομολόγησης εκείνου που σε αυτή την χρονική στιγμή πιθανά θα είναι μια διασπαστική διαδικασία – ο σχηματισμός μιας νέας Στρατηγικής Αντίληψης – λογικά απωθείται από τις Συμμαχικές κυβερνήσεις. Εν ολίγοις, υπάρχουν ατράνταχτοι λόγοι για το γιατί μια νέα Στρατηγική Αντίληψη δεν ευρίσκεται ψηλά στην λίστα των Συμμαχικών προτεραιοτήτων.

Δικός σου,
...κορυφή σελίδας ...
David


Αγαπητέ David,

Δείχνεις να πιστεύεις ότι τώρα δεν είναι ο καιρός για μια αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης επειδή μια τέτοια διαδικασία διακινδυνεύει το να φέρει «στην επιφάνεια τα κατάλοιπα της πικρίας». Αντιλαμβάνομαι τον κίνδυνο αλλά πιστεύω ότι ιστορικά σχεδόν ποτέ δεν ήταν κατάλληλη η επιλογή του χρόνου για μια τόσο δύσκολη άσκηση και ότι και στο μέλλον μπορεί να μην υπάρξει ποτέ ο κατάλληλος χρόνος.

Τόσο το 1957 όσο και το 1968 η Στρατηγική Αντίληψη του ΝΑΤΟ αναθεωρήθηκε σε στιγμές που υπήρχαν Γαλλο-αμερικανικές και Αγγλο-αμερικανικές εντάσεις. Γεγονότα όπως η κατάρρευση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας το 1954, το φιάσκο του Σουέζ το 1956, και η απόφαση της Γαλλίας του 1966 για απόσυρση από την ενιαία στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ δημιούργησαν μια ατμόσφαιρα που μόνο πρόσφορη δεν ήταν για την αναθεώρηση ενός τόσο σημαντικού εγγράφου. Και όμως κάτω από τις λιγότερο από ελπιδοφόρες περιστάσεις και ασχέτως του οποιουδήποτε «επιπέδου άνεσης», οι Σύμμαχοι δρομολόγησαν τόσο την αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης όσο και επέτυχαν να αναπτύξουν και να συμφωνήσουν νέες στρατηγικές, συγκεκριμένα εκείνη της «μαζικής ανταπόδοσης» το 1957 και της «ευέλικτης αντίδρασης» το 1968.

Η Συμμαχία θα πρέπει να είναι πρόθυμη να αντιμετωπίσει τα πλέον δύσκολα θέματα της διατλαντικής ατζέντας ασφαλείας
Το θέμα που ευλόγως είναι πιο κοντά στο επίκεντρο των επιθυμιών του Γενικού Γραμματέας του ΝΑΤΟ Jaap de Hoop Scheffer είναι αυτό του να γίνει η Συμμαχία ένας πιο πολιτικός οργανισμός με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να τοποθετηθεί ο στρατιωτικός μετασχηματισμός της Συμμαχίας μέσα σε ένα πιο δυναμικό πολιτικό πλαίσιο. Συμμερίζομαι το όραμα αυτό και θέλω το ΝΑΤΟ να είναι το ο διατλαντικός τόπος για διάλογο με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε οι Σύμμαχοι να συζητούν όλα τα θέματα ασφαλείας όπως και τα αμυντικά, και όχι απλά θέματα που σχετίζονται με καταστάσεις στις οποίες το ΝΑΤΟ σκέπτεται μια επιχειρησιακή ανάπτυξη. Όμως για να δημιουργήσουμε ένα τέτοιο φόρουμ, η Συμμαχία θα πρέπει να είναι πρόθυμη να αντιμετωπίσει τα πλέον δύσκολα θέματα της διατλαντικής ατζέντας ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που εμπεριέχονται στην ανάπτυξη μιας νέας Στρατηγικής Αντίληψης.

Πιστεύεις ότι «είναι δύσκολο το να αναγνωρίσουμε κάτι το οποίο αποτυγχάνει η Συμμαχία να επιτύχει εξ αιτίας της έλλειψης μιας εκσυγχρονισμένης Στρατηγικής Αντίληψης». Ωστόσο, δεν υπάρχει τρόπος να συγκρίνουμε το τι θα μπορούσε να είχε επιτύχει η Συμμαχία αν ήταν εξοπλισμένη με μια νέα Στρατηγική Αντίληψη με το τι επέτυχε η Συμμαχία τα τελευταία χρόνια. Όμως ας μην λησμονούμε ότι οι κρίσεις στο ΝΑΤΟ στο πρόσφατο παρελθόν δεν προκλήθηκαν από την έλλειψη συλλογικής στρατιωτικής ισχύος, αλλά από πολιτικές διαφωνίες πάνω στη χρήση της δύναμης αυτής.

Το να ξεκινήσουμε μια αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης είναι κάτι που μπορεί να ξύσει τις πληγές οι οποίες μόλις πρόσφατα έκλεισαν και είναι πιθανόν να κρατήσουν χρόνια οι συζητήσεις πάνω σε ανταγωνιστικά οράματα για το τι πρέπει ή τι μπορεί να είναι το ΝΑΤΟ. Μέχρι στιγμής, γίνεται ακόμη περισσότερο επείγουσα η ανάγκη να προσδιορίσουμε τις κοινές απειλές και τους κινδύνους, για να αναπτύξουμε κοινά πρότυπα για τη χρήση δύναμης και το να σφυρηλατήσουμε μια καλύτερη σχέση μεταξύ ΕΕ-ΝΑΤΟ.


Δικός σου,
...κορυφή σελίδας ...
Lionel


Αγαπητέ Lionel,

Η κρίση σου ότι «ότι και στο μέλλον μπορεί να μην υπάρξει ποτέ» ο κατάλληλος χρόνος για μια νέα αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης δείχνει εξαιρετικά απαισιόδοξη. Ιστορικά οι Σύμμαχοι βρήκαν κίνητρα για να προχωρήσουν σε τέτοιες αναθεωρήσεις όταν η χρονική στιγμή ήταν η κατάλληλη.

Είναι δύσκολο να αναγνωρίσουμε κάτι στο οποίο η Συμμαχία αποτυγχάνει, εξ αιτίας της έλλειψης μιας εκσυγχρονισμένης Στρατηγικής Αντίληψης

Επιπλέον, οι ιστορικές περιπτώσεις που αναφέρεις δεν υποστηρίζουν τα επιχειρήματά σου. Η έντονη διαμάχη μεταξύ Βρετανίας-ΗΠΑ στο θέμα του Σουέζ το 1956 δεν είχε σχέση με την – και καμία επίδραση πάνω στην – συμφωνία μεταξύ των δύο αυτών κρατών για να συνεχίσουν την σθεναρή στήριξη πάνω στην πυρηνική αποτροπή που διατυπωνόταν στην στρατηγική της «μαζικής ανταπόδοσης» του 1957. Η συμφωνία αυτή ήταν καλά εδραιωμένη για οικονομικούς όπως επίσης και για στρατηγικούς ρόλους πριν από την κρίση του Σουέζ. Η απογοήτευση με την «μαζική ανταπόδοση» ήταν, θα πρέπει να το ενθυμούμαστε, σχεδόν άμεση, και οφειλόταν κυρίως στις κρίσεις του Βερολίνου και στην ανάπτυξη των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων από την Σοβιετική Ένωση. Οι Αμερικανικές προσπάθειες για να πειστούν οι Σύμμαχοι έτσι ώστε να εγκρίνουν αυτή που έγινε γνωστή ως «ευέλικτη αντίδραση» άρχισαν σοβαρά από την κυβέρνηση Kennedy το 1961. Ωστόσο, ο De Gaulle της Γαλλίας, εμπόδισε για χρόνια μια τέτοια αναθεώρηση της στρατηγικής του ΝΑΤΟ. Με αποτέλεσμα, μόνον όταν η Γαλλία αποσύρθηκε από την ενιαία στρατιωτική δομή να μπορέσουν οι άλλοι Σύμμαχοι να υιοθετήσουν την «ευέλικτη αντίδραση». Τα γεγονότα ότι η Γαλλία δεν ενέκρινε ποτέ την «ευέλικτη αντίδραση» και ότι η Επιτροπή Αμυντικού Σχεδιασμού (δηλαδή, το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο χωρίς τη Γαλλία) ενέκρινε την στρατηγική αυτή γενική ιδέα τονίζει την ανάγκη για να υπάρχει ένα ελάχιστο «επίπεδο άνεσης» για να επιτύχουμε συναίνεση σε όλο το εύρος της Συμμαχίας.

Πολλοί Συμμαχικοί αξιωματούχοι και ειδικοί συμμερίζονται το στόχο του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ για να γίνει η Συμμαχία ο κεντρικός τόπος για συζήτηση όλων των ερωτημάτων που αφορούν την ασφάλεια και την άμυνα και που επηρεάζουν τα Συμμαχικά συμφέροντα. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι τώρα είναι καιρός να προχωρήσουμε σε μια νέα αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης ή ότι το να αναλάβουμε μια τέτοια αναθεώρηση ξαφνικά θα πειστούν όλοι οι Σύμμαχοι «να αντιμετωπίσουν τα πλέον δύσκολα θέματα της διατλαντικής ατζέντας για ασφάλεια» στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο. Η απροθυμία κάποιων Συμμάχων να συζητήσουν θέματα όπως τα πυρηνικά προγράμματα του Ιράν και το μέλλον του εμπάργκο όπλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κίνα εντός ενός πλαισίου του ΝΑΤΟ προέρχεται από άλλους παράγοντες που δεν έχουν να κάνουν με την απουσία μιας εκσυγχρονισμένης Στρατηγικής Αντίληψης.

Η παρατήρησή σου ότι «δεν υπάρχει . . . κανένας τρόπος να συγκρίνουμε το τι μπορεί να είχε πετύχει η Συμμαχία αν ήταν εξοπλισμένη με μια νέα Στρατηγική Αντίληψη με το τι επέτυχε η Συμμαχία τα τελευταία χρόνια» είναι αδιαμφισβήτητο αλλά άσχετο με τη συζήτησή μας. Το άμεσο ερώτημα είναι το κατά πόσο είναι καιρός το να εκσυγχρονίσουμε την παρούσα Στρατηγική Αντίληψη του ΝΑΤΟ. Η πρώιμη ανάληψη μιας τέτοιας αναθεώρησης μπορεί να είναι πολιτικά αντιπαραγωγική. Θα προκαλούσε νέες αντεγκλήσεις ή θα οδηγούσε σε ένα αδύναμο και ασαφές έγγραφο, που μάλλον θα διαχειριζόταν όπως-όπως, αντί για να αντιμετωπίζει τα σημαντικά θέματα. Οι Σύμμαχοι στις δραστηριότητές τους και τις κοινές τους διακηρύξεις έδειξαν ότι είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν πολλές από τις παρούσες κύριες προκλήσεις τόσο για την ασφάλεια όσο και την άμυνα πάνω στη βάση της υπάρχουσας Στρατηγικής Αντίληψης.

Δικός σου,
...κορυφή σελίδας ...
David


Αγαπητέ David,

Εξ αρχής επιχειρηματολογώ ότι το ΝΑΤΟ χρειάζεται να αναθεωρήσει τη Στρατηγική του Αντίληψη εντός του πλαισίου μιας ευρύτερης διατλαντικής συζήτησης πάνω στην αλλαγή του περιβάλλοντος ασφαλείας. Νέες απειλές, η εμφάνιση νέων πρωταγωνιστών ασφαλείας, και οι μεταβαλλόμενες επιχειρησιακές απαιτήσεις ενισχύουν την υπόθεση για ένα καινούργιο έγγραφο. Και ενώ είναι ανεδαφικό το να αναμένουμε συνολική συναίνεση πάνω στις παρούσες και τις μελλοντικές διεθνείς προτεραιότητες ασφαλείας, οι Σύμμαχοι πρέπει να βρουν τρόπους για να καταλήξουν και να έχουν σαφέστερη κατανόηση του πολιτικού πλαισίου εντός του οποίου το ΝΑΤΟ είναι πιθανό να λειτουργήσει.

Γίνεται ακόμη περισσότερο επείγουσα η ανάγκη να προσδιορίσουμε τις κοινές απειλές και τους κινδύνους, για να αναπτύξουμε κοινά πρότυπα για τη χρήση δύναμης και για να σφυρηλατήσουμε μια καλύτερη σχέση μεταξύ ΕΕ-ΝΑΤΟ

Η άποψή μου είναι ότι μέχρις ότου η πολιτική ηγεσία του ΝΑΤΟ σχηματίσει έναν πιο συνεκτικό στρατηγικό ρόλο για τη Συμμαχία, θα παραμένουν ασαφή τα οφέλη από τον μετασχηματισμό. Με άλλα λόγια, ο παρών στρατιωτικός μετασχηματισμός θα πρέπει να καθοδηγείται από έναν παράλληλο πολιτικό μετασχηματισμό. Οι Σύμμαχοι πρέπει να εκσυγχρονίσουν τις αποτιμήσεις τους για τις απειλές και να προσαρμόσουν τις δυνατότητες και τις στρατηγικές που απαιτούνται για να τις αντιμετωπίσουν.

Κατά την άποψή μου, μια αναθεωρημένη Στρατηγική Αντίληψη θα βοηθούσε να πειστούν τα κράτη μέλη να πράξουν περισσότερα. Θα προσδιόριζε και την σχέση του ΝΑΤΟ τόσο με την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και με τα Ηνωμένα Έθνη, που θα βασιζόταν σε ένα δίκαιο μοίρασμα των βαρών και των ευθυνών. Και θα καθόριζε το εύρος των ενδιαφερόντων και των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ και θα δημιουργούσε ένα πιο σαφές νομικό πλαίσιο για τη χρήση της δύναμης. Μια νέα Στρατηγική Αντίληψη δεν θα δημιουργούσε νέες υποχρεώσεις ούτε θα άλλαζε τον ιστορικό σκοπό του ΝΑΤΟ, αλλά θα βοηθούσε στο να γίνει το ΝΑΤΟ πιο αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων.

Η πρόκληση για περισσότερη συζήτηση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα και μεγαλύτερη διαίρεση. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει κάποια άλλη εναλλακτική λύση, αν η Συμμαχία επιθυμεί να συνεχίσει να διαμορφώνει το ευρύτερο στρατηγικό περιβάλλον. Όπως έγραψε και ο μυθιστοριογράφος Giuseppe Tomasi di Lampedusa για την Ιταλία: « Εάν θέλουμε να παραμείνουν τα πράγματα ως έχουν, θα πρέπει να αλλάξουν τα πράγματα». Αυτή είναι η πρόκληση για το ΝΑΤΟ και για εκείνους που επιθυμούν να διασφαλίσουν ότι παραμένει η πλέον επιτυχημένη πολιτικο-στρατιωτική συμμαχία στην σύγχρονη ιστορία.





Δικός σου,
...κορυφή σελίδας ...
Lionel


Αγαπητέ Lionel,

Στο πλαίσιο του μυθιστορήματος του Lampedusa The Leopard, η περίφημη ρήση που ανέφερες είναι μια κυνική συμβουλή και ένα σκεπτικό για τη στέγαση των ακαταμάχητων κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων του Risorgimento. Η συμβουλή δίδεται από ένα Σικελό αριστοκράτη σε έναν άλλο. Οι αριστοκράτες αυτοί ελπίζουν ότι θα μπορέσουν να διατηρήσουν την κατάστασή τους και τα προνόμιά τους αν προχωρήσουν σε έγκαιρους και πανέξυπνους συμβιβασμούς με τους ανερχόμενους νέους κυβερνήτες της Ιταλίας.

Η πρώιμη δρομολόγηση μιας τέτοιας αναθεώρησης θα προκαλούσε νέες αντεγκλήσεις ή θα οδηγούσε σε ένα αδύναμο και ασαφές έγγραφο, που μάλλον θα προσπαθούσε να διαχειριστεί όπως-όπως, αντί να αρπάζει τις προκλήσεις

Πάντως, όπως τονίζεις, οι Σύμμαχοι έχουν μεγαλύτερες φιλοδοξίες από του να επιτυγχάνουν απλά modus vivendi συμφωνίες με ολοένα και περισσότερο πανίσχυρες κοινωνικές και πολιτικο-στρατιωτικές δυνάμεις. Μάλιστα, έχουν μια δυναμική και θετική ιδέα των στόχων τους. Οι πολλές δραστηριότητες της Συμμαχίας αντικατοπτρίζουν, όπως σημειώνεται στη Στρατηγική Αντίληψη του 1999, «την αποφασιστικότητά της να διαμορφώσει το περιβάλλον ασφαλείας της και να ενισχύσει την ειρήνη και τη σταθερότητα στον Ευρωατλαντικό χώρο». Για το σκοπό αυτό, οι Σύμμαχοι συνέχισαν να εμπλέκονται σε αυτό ακριβώς που περιγράφεις: να εκσυγχρονίσουν τις αποτιμήσεις τους για τις απειλές και να προσαρμόσουν τις δυνατότητες και τις στρατηγικές που απαιτούνται για να τις αντιμετωπίσουν

Η πρόταση ότι «μια αναθεωρημένη Στρατηγική Αντίληψη θα βοηθούσε να πειστούν τα κράτη μέλη να πράξουν περισσότερα» παραβλέπει το γεγονός ότι ένα τέτοιο έγγραφο είναι το τεχνούργημα της συλλογικής τους θέλησης, όχι αυτό καθεαυτό ένας παράγοντας αλλαγής. Αν οι Σύμμαχοι δεν είναι έτοιμοι να συμφωνήσουν πάνω στις επίμαχες ερωτήσεις όπως είναι η νομική βάση για τη χρήση δυνάμεων στις έκτακτες καταστάσεις του μη Άρθρου 5, η δρομολόγηση μιας αναθεώρησης της Στρατηγικής Αντίληψης δεν θα φέρει με κάποιο μαγικό τρόπο συναίνεση. Μια πρώιμη αναθεώρηση θα φέρει οξεία διχογνωμία ή θα οδηγήσει σε μια αδύναμη δήλωση με ασαφείς γενικότητες, που μάλλον θα ξεφεύγουν από τις προκλήσεις αντί να τις αρπάζουν.

Η ευθεία οδός για να προχωρήσουμε πάνω σε αυτό το πρωτεύον θέμα, συμπεριλαμβάνοντας και τις σχέσεις της Συμμαχίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη, είναι η οικοδόμηση συναίνεσης μέσα από την πράξη. Αυτό είναι το πλέον αποτελεσματικό μέσο για να προσφέρουμε στους Συμμάχους «τρόπους για να έχουν σαφέστερη κατανόηση του πολιτικού πλαισίου εντός του οποίου το ΝΑΤΟ είναι πιθανό να λειτουργήσει». Όταν οι Σύμμαχοι προοδεύσουν περαιτέρω στο να ξεπεράσουν την εναπομένουσα οξύτητα που προέρχεται από τη σύγκρουση στο Ιράκ και αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη εμπειρία πάνω στη λύση προβλημάτων σε πραγματικές επιχειρήσεις, τότε τελικά θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι είναι κατάλληλος ο καιρός για μια εποικοδομητική και επιτυχημένη αναθεώρηση της Στρατηγικής Αντίληψης.



Δικός σου
...κορυφή σελίδας ...
David



** Οι απόψεις που εκφέρονται είναι μόνο του Καθηγητού Yost και δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες του Αρχηγείου Ναυτικού ή οποιασδήποτε κυβερνητικής υπηρεσίας των ΗΠΑ

Για περισσότερα πάνω στο παρελθόν, βλέπε Jean Dufourcq και Lionel Ponsard eds., Security Strategies: NATO, the United States, and the European Union, Τακτικό Έγγραφο Νο 5 (Ρώμη: Κολέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ, Μάρτιος 2005), βρίσκεται στη διεύθυνση www.ndc.nato.int/download/publications/op_05.pdf

* Η Τουρκία αναγνωρίζει τη Δημοκρατία της Μακεδονίας με το συνταγματικό της όνομα.