Wejdź na stronę główną NATO
Wejdź na stronę główną Przeglądu NATO
      Bieżący numer: Lato 2005 Poprzednie numery  |  Język
Wejdź na stronę główną NATO
 Spis treści
 Wprowadzenie
 Streszczenia
 Debata
 Historia
 Analiza
 Dodatek
 specjalny
 Recenzja
 Sprawy
 wojskowe
 Autorzy
 Bibliografia
 Łącza (linki)
 W następnym
 numerze
Wejdź na stronę główną Przeglądu NATO Kontakt z redakcją/subskrypcja Wersja do drukowania

wyślij ten artykuł do przyjaciela

Dodatek specjalny

Duński sposób na poprawę współpracy cywilno-wojskowej

Kristian Fischer i Jan Top Christensen opisują jak Dania stara się zoptymalizować współpracę cywilno-wojskową w ramach operacji pokojowych i jak to doświadczenie może być użyteczne dla innych państw członkowskich i całego Sojuszu.


Wspólny wysiłek: Duńska inicjatywa CPA ma na celu
zapewnienie skoncentrowanych wysiłków cywilnych
zmierzających do odbudowy w regionie stacjonowania
sił duńskich (© Dowództwo Operacyjne Duńskich
Sił Zbrojnych)

W marcu 2004 roku Dania rozpoczęła realizację inicjatywy narodowej mającej zmobilizować wszystkie podmioty związane z przezwyciężaniem sytuacji kryzysowych do wspólnej pracy zmierzającej do stabilizowania i normalizowania warunków życia w skoordynowany sposób. W wyniku tej inicjatywy, opartej na doświadczeniach z Afganistanu, Bałkanów, Erytrei i Iraku, planowanie i przygotowywanie międzynarodowych operacji pokojowych z udziałem duńskich jednostek wojskowych powinno obecnie gwarantować znaczące duńskie wsparcie cywilne w obszarach, za które odpowiadają te jednostki.

Duńska inicjatywa otrzymała nazwę: Działania Cywilno-Wojskowe w Operacjach Wielonarodowych (CPA). Jako taka, jest jedną z wielu inicjatyw podejmowanych zarówno przez instytucje międzynarodowe, jak i poszczególne państwa członkowskie w celu poprawy współpracy cywilno-wojskowej. Jej doświadczenia powinny być użyteczne zarówno dla innych państw i – w ogólniejszym sensie – dla NATO i szerszej wspólnoty międzynarodowej, jako pomoc przy wypracowywaniu wielostronnego podejścia.

Oczywiste jest, że precyzyjnie określony charakter sytuacji specjalnej określa zakres, w jakim podmioty cywile – organizacje pozarządowe, instytucje i agendy międzynarodowe – mogą od początku być zaangażowane w daną operację pokojową. Mogą się zdarzyć sytuacje, gdy w regionie konfliktu zabraknie zarówno organizacji pokojowych, jak i miejscowych instytucji rządowych. W takich przypadkach wojsko może być zmuszone do zapewnienia drobnej, bardzo konkretnej, krótkoterminowej pomocy. Jednak nie należy to do podstawowych kompetencji sił zbrojnych i – w ocenie Duńczyków – nie powinno do nich należeć. Opracowując inicjatywę CPA, Dania starała się uniknąć związanego z tym narażania na szwank międzynarodowych zasad humanitarnych.

Aby ułatwić scentralizowaną koordynację wysiłków CPA na szczeblu krajowym, stworzono stałą grupę urzędników służby cywilnej, których zadaniem ma być planowanie i koordynacja wojskowych i cywilnych wysiłków humanitarnych, W skład tej grupy wchodzą przedstawiciele ministerstwa obrony, dowództwa obrony, wywiadu obronnego, agencji ds. rozwiązywania sytuacji nadzwyczajnych i policji. Duńskie ministerstwo obrony przewodzi grupie i zapewnia koordynację wysiłków z właściwymi organizacjami humanitarnymi, w tym organizacjami pozarządowymi i – być może – przedsiębiorstwami sektora prywatnego.

Wszechstronne podejście do współpracy cywilno-wojskowej jest w interesie wszystkich
Ponadto, cywilna jednostka sterująca powinna być rozmieszczona razem z duńskimi siłami zbrojnymi, albo w ich pobliżu w obszarach objętych misjami duńskimi. Jednostka ta przyczyni się do koordynacji działań na miejscu i ukierunkuje nowe projekty. W ramach inicjatywy CPA, Dania stara się także poszerzyć zakres wspólnego szkolenia podmiotów cywilnych i wojskowych oraz będzie w trybie ciągłym dokonywać przeglądu i oceny współpracy, aby maksymalizować wpływ udziału Danii w międzynarodowych operacjach pokojowych.

Podejmuje się również wysiłki, aby zagwarantować, że zaangażowanie Danii będzie planowane w ramach skoordynowanego międzynarodowego mechanizmu. Co więcej, sama inicjatywa duńska jest oparta na wskazówkach opracowanych w 2003 roku przez ONZ odnośnie do wykorzystania wojskowego i cywilnego potencjału obrony do wspierania działań humanitarnych ONZ w skomplikowanych sytuacjach nadzwyczajnych.

W wyniku doświadczeń zdobytych w pełnym zakresie operacji pokojowych, coraz więcej podmiotów, zarówno rządowych, jak i pozarządowych uznało w ostatnich latach potrzebę integrowania wszystkich dostępnych instrumentów. W związku z tym, w wielu stolicach stworzono nowe organy koordynujące, a w terenie przyjęto wiele innowacyjnych procedur współdziałania, tak aby uwzględnić międzyresortowy i wielodyscyplinarny charakter tego wyzwania. Co więcej, kwestia udoskonalonego CPA nabiera coraz większego znaczenia na forum międzynarodowym i zajmuje, na przykład, poczesne miejsce w rekomendacjach zawartych w ostatnim raporcie Sekretarza Generalnego Kofi Annana W większej wolności: o bezpieczeństwo, rozwój i prawa człowieka dla wszystkich.

Chociaż niemożliwe jest replikowanie narodowych struktur i koncepcji w organizacjach międzynarodowych, takich jak NATO, konieczne jest podjęcie podobnych kwestii i wypracowanie rozwiązań na wielu szczeblach. Jednak jak dotąd Sojusz zajmuje się problematyką CPA przede wszystkim na zasadzie ad hoc. Niemniej jednak pragmatycznie i metodycznie wypracowano już użyteczne procedury. Co więcej, na poziomie taktycznym było już kilka przypadków, gdy siły pokojowe działające w różnych regionach geograficznych koordynowały i planowały operacje wspólnie z organizacjami humanitarnymi oraz agendami ds. odbudowy i rozwoju, często pochodzącymi z tego samego państwa, co członkowie sił pokojowych, aby wykorzystać lokalną synergię. Dobrym, aktualnym przykładem są Regionalne Zespoły ds. Odbudowy (PRT) działające w Afganistanie.

Co więcej, powołanie Komitetu Sterującego PRT, który skupia przedstawicieli kierowanych przez NATO Wielonarodowych Sił Wspierających Bezpieczeństwo, rządu afgańskiego, organizacji międzynarodowych i pozarządowych, jest przykładem niekończącego się dostosowywania metody CPA do działań cywilno-wojskowych na szczeblu operacyjnym. Sojusznicze Dowództwo ds. Transformacji (ACT) poszukuje „holistycznego podejścia” do planowania operacyjnego. Sojusznicze Dowództwo ds. Operacji przedstawiło pomysł integrowania reakcji wojskowych NATO w ramach szerszej „kolektywnej strategii” obejmującej wszystkie elementy pozawojskowe, a Wysoki Komitet Planowania Cywilnego w Sytuacji Zagrożenia pracuje nad rozwinięciem podstawowej koncepcji operacji, aby umożliwić kierowanie skoordynowanym wsparciem na potrzeby operacji kryzysowych.

Sojusz zwiększa obecnie zakres i częstotliwość swoich kontaktów z innymi instytucjami międzynarodowymi i organizacjami pozarządowymi. Personel NATO regularnie spotyka się z przedstawicielami odpowiednich organów ONZ, przede wszystkim z pracownikami Departamentu Operacji Pokojowych oraz Biura ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej, aby wymieniać poglądy na temat bieżących i przyszłych działań. Nawiązano także kontakty z kluczowymi organizacjami pozarządowymi.

Niemniej, oczywiste jest, że zarówno NATO, jak i inne kluczowe podmioty międzynarodowe skorzystałyby z większego usystematyzowania metody CPA. Dlatego dniach 20-21 czerwca Dania gościła w Kopenhadze seminarium zatytułowane Zharmonizowane planowanie i działanie podmiotów cywilnych i wojskowych w operacjach wielonarodowych. Jego celem było poprawić zrozumienie wielu idei i działań już podejmowanych na szczeblu krajowym, w ramach systemu Narodów Zjednoczonych oraz w NATO. W tym celu Dania zaprosiła uczestników z innych państw członkowskich, Unii Europejskiej, NATO i ONZ, a także z organizacji pozarządowych, aby omawiać krajowe praktyki, doświadczenia z trwających obecnie misji oraz spojrzenie innych organizacji międzynarodowych na kwestię współpracy cywilno-wojskowej. Mówcy odniosą się także do kwestii roli NATO w tej rodzącej się dziedzinie i będą analizować zalety inicjatywy CPA jako narzędzia służącego do zarządzania, planowania i wdrażania.

Wszechstronne podejście do współpracy cywilno-wojskowej, uwzględniające aspekty taktyczne, operacyjne i strategiczne, a także własne procedury i praktyki NATO jest w interesie wszystkich. Seminarium powinno pomóc w podniesieniu rangi tego zagadnienia w Sojuszu oraz położyć podstawy pod współdziałanie zarówno w ramach NATO jak i w stosunkach Sojuszu z innymi organizacjami.


Kristian Fischer jest zastępcą stałego sekretarza stanu ds. obrony, a Jan Top Christensen jest kierownikiem departamentu w Królewskim Duńskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

...Początek strony...