Go to Nato homepage
Ga naar de startpagina van de NAVO Kroniek
      Dit nummer: Zomer 2002 Vorige nummers  |  Taal
Go to Nato homepage
 Inhoud
 Voorwoord
 Samenvattingen
 Debat
 In memoriam
 Boekbespreking
 Interview
 Artikelen
 Analyse
 Militaire zaken
 Statistieken
 Medewerkers
 Links
 Volgend
 nummer
Ga naar de startpagina van de NAVO Kroniek Contact editor/ abonnement Druk-vriendelijke versie


dit artikel verder doorsturen












































Interview
Ambassadeur Anton Tus: officier en diplomaat
 



Anton Tus werd de eerste Kroatische ambassadeur bij de NAVO nadat KroatiŽ in mei 2000 was toegetreden tot het Partnerschap voor de Vrede. Als beroepsmilitair stond hij aan de leiding van de Joegoslavische Luchtmacht tot hij in juni 1991 zijn ontslag nam. In september 1991 werd hij benoemd tot de eerste chef-staf van de Kroatische Strijdkrachten, die hij van de grond af opbouwde en waarmee hij de verdediging van KroatiŽ leidde tijdens de oorlog van 1991-'92. Hij is een gepensioneerd vijfsterrengeneraal, en zijn doel is KroatiŽ de NAVO binnen te brengen.


 

Waarom wil KroatiŽ toetreden tot de NAVO?

Het NAVO-lidmaatschap is in Kroatië's nationaal belang. De NAVO, en alleen de NAVO, biedt mijn land het hoogste niveau van veiligheid, de verdediging van onze onafhankelijkheid, territoriale integriteit, en een identiteit als natie en als staat. Het is in dit verband interessant te bedenken dat het lidmaatschap van zowel de Verenigde Naties als de voorganger van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking Europa, Kroatië tien jaar geleden niet heeft kunnen beschermen tegen agressie en oorlog. Bovendien is de NAVO op dit moment de belangrijkste veiligheids- en defensieorganisatie in het Euro-Atlantisch gebied, en samen met Rusland en andere Partners vormt zij de basis voor veiligheid en vrede op het noordelijk halfrond. Het NAVO-lidmaatschap kan ons ook helpen democratische en economische hervormingen sneller door te voeren en daarmee Kroatië helpen toe te treden tot de Europese Unie. Het alternatief is verre van ideaal. Als we geen lid worden van de NAVO, betekent dat minder veiligheid, meer defensie-uitgaven, geen bondgenoten en meer isolatie.

Wat heeft KroatiŽ het Bondgenootschap te bieden?

Een stabiel, democratisch Kroatië kan bijdragen aan de stabiliteit van de omringende landen in de regio en van heel Zuidoost-Europa. Geografisch gezien, vormt mijn land de schakel tussen Midden-Europa en het Middellandse Zeegebied en tussen West- en Zuidoost-Europa. Dat betekent voor de NAVO betere communicatie tussen haar centrum en haar zuidelijke vleugel, en directe toegang over land, over zee en door de lucht tot de drie NAVO-missies in het voormalige Joegoslavië. Kroatië kan een belangrijke rol spelen in de stabilisatie en verdere ontwikkeling van Bosnië en Herzegovina. Kroatië kan ook bijdragen aan de controle van de instabiele oostgrens en de strijd tegen het terrorisme. Onze aanzienlijke militaire en niet-militaire oorlogservaring kan nuttig zijn bij de voorbereiding van speciale eenheden en teams voor allerlei militaire en niet-militaire taken. Ik wil met name beklemtonen dat Kroatië ook veel van haar nationale waarden en karakteristieke kenmerken zou meebrengen in de NAVO.

Welk nut heeft KroatiŽ van het Partnerschap voor de Vrede gehad?

Kroatië is in mei 2000 toegetreden tot het PfP, iets meer dan vier maanden nadat een coalitie van democratische partijen na de verkiezingen aan de macht was gekomen. De NAVO toonde daarmee haar waardering voor de democratische veranderingen en de vooruitgang die al in Kroatië hadden plaatsgevonden. Vanaf dat moment heeft Kroatië geprofiteerd van de intensieve politieke en morele steun van zowel NAVO- als EU-leden. Mijn land is zich aan het voorbereiden. Het voert belangrijke constitutionele veranderingen door, nieuwe wetten en cruciale hervormingen om onze parlementaire democratie te versterken en een markteconomie op te bouwen. Kroatië is toegetreden tot de Wereldhandelsorganisatie en begon aan het stabilisatieproces en de associatie met de EU. In februari 2001 opende Kroatië een missie bij de NAVO en dit, in combinatie met het behalen van een groot aantal Partnerschapsdoelen, heeft geleid tot een fase van intensief overleg over lidmaatschapskwesties in mei 2001. Kroatië heeft van deze periode intensief gebruik gemaakt. Er zijn nieuwe wetten gemaakt en militaire hervormingen doorgevoerd. De NAVO verkreeg de zekerheid dat Kroatië vastbesloten was lid te worden van het Bondgenootschap en gebruik te maken van deze kans een stabiel, democratisch en welvarend land te worden. Op die manier heeft het PfP Kroatië geholpen te worden uitgenodigd voor deelname aan het Actieplan voor Aspirant-leden (Membership Action Plan: MAP) in mei van dit jaar. Kroatië zal in september a.s. haar eerste jaarprogramma indienen.

Wat betekende de deelname aan het Actieplan voor Aspirant-leden voor KroatiŽ?

Door haar toetreding tot het MAP is Kroatië officieel kandidaat geworden voor het NAVO-lidmaatschap. Dit brengt een groot aantal verplichtingen met zich mee, waaronder jaarlijkse planningscycli, en de implementatie van talrijke doelen en taken op alle terreinen van staat en samenleving, en niet alleen wat defensie betreft. Wij willen via het MAP onze strijdkrachten reorganiseren. Dit betekent de verdere professionalisering en modernisering, om de noodzakelijke compatibiliteit en interoperabiliteit met de NAVO-maatstaven te bereiken. Na verloop van een aantal MAP-jaarcycli, moet Kroatië in staat zijn aan de noodzakelijke maatstaven en waarden te voldoen die een vereiste zijn voor toetreding tot de NAVO. Wij hopen van harte dat Kroatië tijdens de eerstvolgende top na Praag zal worden uitgenodigd om toe te treden.

Wat zijn de grootste veiligheidsbedreigingen waarmee KroatiŽ te maken heeft?

Net al alle andere Europese landen kent Kroatië de algemene veiligheidsbedreigingen die voortkomen uit de crisisdriehoek van de Balkan, het Midden-Oosten en de Kaukasus, en het zuidelijk deel van het Middellandse Zeegebied, zoals conflicten, een verstoring van de toevoer van energievoorraden, de toename van terrorisme, en massamigratie. Kroatië wordt ook met specifieke eigen bedreigingen van de veiligheid geconfronteerd aan haar oostgrens. Naast terrorisme, georganiseerde misdaad en massamigratie, zouden ook het nationalistisch extremisme en fundamentalisme de kop op kunnen steken. Nu de Balkan stabieler wordt en de democratie vaste voet aan de grond krijgt, verwachten wij niet meer dat er weer oorlog zal komen. Daardoor zijn terrorisme en binnenlandse maatschappelijke problemen voortvloeiend uit een hoge werkeloosheid en een onvoldoende economische groei de grootste problemen die onze veiligheid bedreigen.

Welke hinderpalen staan de militaire hervorming in de weg?

Het doel van militaire hervorming is, te voorzien in de veiligheidsbehoeften van een land tegen een economisch aanvaardbare prijs. Het ideaal dat ons voor ogen staat, is een kleine, goedopgeleide, mobiele, technisch goeduitgeruste, en capabele strijdmacht, die in staat is taken op allerlei gebied uit te voeren. Om zo'n strijdmacht te krijgen, moeten onze huidige strijdkrachten worden geherstructureerd en in technisch opzicht worden gemoderniseerd. Het grootste obstakel dat de snelle implementatie van de noodzakelijke hervormingen in de weg staat, is het gebrek aan de daarvoor noodzakelijke financiële middelen. Het tweede probleem is dat het moeilijk is zo'n 10.000 werknemers te ontslaan in een tijd van hoge werkeloosheid. Dit is een lastig moreel probleem, omdat de personen in kwestie, in hoofdzaak de soldaten zijn die tijdens de oorlog voor Kroatië hebben gevochten. Vermoedelijk is de beste manier, het leger geleidelijk in te krimpen en buitenlandse technische en financiële hulp. De vroegere politieke oppositie tegen de militaire hervorming is verdwenen nadat constitutionele veranderingen waren doorgevoerd met betrekking tot onze defensie en strijdkrachten.

Weet u zeker dat er tijdens de operaties Flash en Storm in 1995 geen oorlogsmisdaden zijn gepleegd?

Tijdens ieder conflict vinden menselijk lijden en de verwoesting van eigendommen en culturele monumenten plaats. Alleen een zorgvuldig onderzoek kan uitwijzen of er misdaden zijn gepleegd, en of bepaalde incidenten als oorlogsmisdaden, gewone misdaden, of als een ongeluk ten gevolge van een menselijke fout of technische stroring moeten worden gezien. Wanneer er ongewapende burgers, krijgsgevangenen, gewonden, journalisten, medische staf of medewerkers van het Rode Kruis wel tijdens de oorlog, maar niet in de gevechtszone worden omgebracht, is dat duidelijk een oorlogsmisdaad. Wanneer dat gebeurt, moet er een onderzoek komen en moeten de verantwoordelijken worden vervolgd. De meest burgers en civiele gebouwen aan Servische zijde die tijdens de operaties werden getroffen, werden getroffen omdat burger- en militair personeel op een en dezelfde plek aanwezig was en omdat de civiele gebouwen voor militaire doeleinden werden gebruikt. In die omstandigheden is degene de schuldige die de burgers had neergezet in gebouwen die duidelijk militaire doelen waren. Een kenmerk van dit soort operaties is de toename van gewone misdaden die worden gepleegd door plunderaars en soms door ontheemden onder weg naar hun afgebrande huizen en verwoest dorpen. Dat is tijdens het gevecht moeilijk te controleren.

Hoe belangrijk is de berechting van oorlogsmisdaden voor de post-war wederopbouw in Zuidoost-Europa en zal KroatiŽ blijven samenwerken met het Internationale Tribunaal voor Oorlogsmisdaden in Den Haag?

Het was onvermijdelijk dat de multinationale Joegoslavische federatie uiteen zou vallen. In die tijd, het begin van de jaren 1990, besloten de nationalistische voorstanders van een Groter ServiŽ, gebruik te maken van die versplintering om hun eeuwenoude droom te verwezenlijken en een Groter ServiŽ te creŽren waar alle ServiŽrs bijeen zouden wonen. Dit vereiste de inlijving bij ServiŽ van een groot deel van BosniŽ en Herzegovina en een derde deel van KroatiŽ. Onder de omstandigheden van die tijd kon dat doel alleen via een oorlog worden verwezenlijkt. Daarom zijn ServiŽ en Montenegro, samen met het Joegoslavische leger, in 1991 met een agressieve oorlog begonnen en hebben zij het meest gewelddadige conflict in gang gezet dat Europa aan het einde van de 20st eeuw heeft gekend. Maar hun plan mislukte. Het hele idee van een "Groter ServiŽ", en daarmee ook alle andere agressieve vormen van nationalisme, is aan het eind van de oorlog verslagen. De vervolging van oorlogsmisdadigers is een belangrijke stap in het vaststellen van de waarheid en het instellen van gerechtigheid. Ieder slachtoffer van iedere misdaad heeft een voor- en een achternaam, en dat geldt ook voor de dader. Collectieve schuld bestaat niet. Een heel volk kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de misdaden van hun etnische familieleden. Ik geloof dan ook dat wij op den duur betere relaties tussen de verschillende volkeren en tussen de nieuwe democratieŽn van het voormalige JoegoslaviŽ zullen kunnen opbouwen, wanneer wij oorlogsmisdaden onderkennen. KroatiŽ werkt constructief samen met het Tribunaal in Den Haag sinds de verandering in het regime en zij is van plan deze samenwerking voort te zetten. Met instemming van het tribunaal in Den Haag is KroatiŽ al met een aantal onderzoeken gestart, die uiteindelijk zouden kunnen leiden tot processen in Kroatische gerechtshoven.

Wat zijn de vooruitzichten voor het Dayton-Vredesakkoord in BosniŽ en Herzegovina en hoe kan KroatiŽ bijdragen aan het vredesproces?

Kroatië heeft het Dayton-Vredesakkoord mede ondertekend en acht zich mede verantwoordelijk voor de implementatie ervan. Aangezien Bosnië en Herzegovina ons buurland is en een land waar veel Kroaten als kiesgerechtigd burger wonen, heeft zij er een gevestigd belang bij de ontwikkeling en voorspoed van het land te bevorderen. Deze herfst is het zeven jaar geleden dat het Dayton-Vredesakkoord van kracht werd. Hoewel er in die tijd veel vooruitgang is geboekt, zijn we toch niet tevreden dat het zo lang duurt om een zelfstandig, stabiel en democratisch land op te bouwen. Kort geleden is het kiesrecht van alle drie de volkeren die in Bosnië en Herzegovina leven constitutioneel erkend. Dit is een positieve stap en moet de terugkeer van ontheemden en vluchtelingen naar de Republiek Srpska helpen bevorderen. De vooruitzichten voor het vredesakkoord zijn gunstig, aangezien het zowel de vrede als de integriteit van de Bosnische staat tot gevolg heeft gehad. In de komende jaren zullen burgers en democratische instellingen, vooral de instellingen op staatsniveau in Bosnië en Herzegovina, een steeds belangrijkere rol moeten gaan spelen en een nieuwe kwaliteit en een snellere ontwikkeling van dit land en zijn samenleving brengen. Kroatië zal blijven meewerken aan de wederopbouw en ontwikkeling van Bosnië en Herzegovina en aan de terugkeer van ontheemden en vluchtelingen. Samen met Bosnië en Herzegovina zullen we trachten een oplossing te vinden voor de vele nog bestaande veiligheidsproblemen, zoals de controle van onze gezamenlijke grens, de ontwikkeling van het luchtverkeer, en de strijd tegen het terrorisme en de georganiseerde misdaad. Ook moeten in ons beider belang economische relaties worden ontwikkeld. Kroatië zal blijven lobbyen voor het scheppen van die omstandigheden die nodig zijn voor een geslaagde Euro-Atlantische integratie van Bosnië en Herzegovina.

U heeft een groot deel van uw carriŤre doorgebracht in het Joegoslavische Volksleger, u kent veel hoge militairen in Belgrado persoonlijk. Is de recente ontwikkeling in KroatiŽ een goed voorbeeld voor ServiŽ en wat zijn de vooruitzichten voor nauwere betrekkingen tussen Belgrado en de NAVO?

Het debacle van het programma voor een Groter Servië van Slobodan Milosevic en het Servische militair commando heeft kort geleden tot democratische veranderingen in Servië geleid. Hierdoor zijn de politiek en de veiligheidssituatie in het gehele land sterk verbeterd. Er komen nieuwe democratische kansen en Servië en Montenegro hebben hun eerste stappen op weg naar Europa gezet. Ik ben ervan overtuigd dat de recente democratische veranderingen in Kroatië hieraan een bijdrage hebben geleverd. Onze bilaterale betrekkingen met Servië en Montenegro weerspiegelen die groeiende stabiliteit in de regio ook. Tegenwoordig spreken wij niet langer over de normalisering van de betrekkingen tussen onze landen maar over de ontwikkeling van goede relaties tussen twee buurlanden. De vooruitzichten op een nauwere relatie tussen Belgrado en de NAVO beginnen nu net op te doemen. Belgrado's recent besluit zich voor te bereiden op het NAVO-Partnerschap voor de Vrede is een eerste, betekenisvolle stap. Nu mogen we verwachten dat het leger wordt gedepolitiseerd en dat een civiele controle op de strijdkrachten wordt ingesteld, twee van de belangrijkste voorwaarden voor toetreding tot het Partnerschap voor de Vrede. Kroatië zal de toetreding tot het PfP van Servië en Montenegro blijven ondersteunen.

Zal er naar uw idee ooit een dag komen dat KroatiŽ en ServiŽ met elkaar samenwerken binnen een NAVO-raamwerk? En hoe lang zal het nog duren voor het zo ver is?

Ik verwacht dat onze buurlanden BosniŽ en Herzegovina en de Federale Republiek JoegoslaviŽ, d.w.z. ServiŽ en Montenegro, aan het eind van dit jaar of begin volgend jaar zullen toetreden tot het Partnerschap voor de Vrede en dat zij in dat kader met KroatiŽ zullen samenwerken binnen een NAVO-raamwerk. KroatiŽ wordt hopelijk binnen enkele jaren zelf NAVO-lid. Ik ben er echter niet van overtuigd dat ServiŽ dat voorbeeld zal volgen.

...top...