Επίσκεψη του SACEUR: Ο Στρατηγός James L. Jones ταξίδεψε στο Ιράκ αμέσως μετά την εγκαθίδρυση της Αποστολής του ΝΑΤΟ στο Ιράκ. (© SHAPE)

Ο Daniel Speckhard εξηγεί πώς το ΝΑΤΟ ασχολήθηκε με την εκπαίδευση των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας και μελετά τις προοπτικές για έναν μεγαλύτερο ρόλο της Συμμαχίας στο Ιράκ.

Μία από τις πλέον σημαντικές εξελίξεις κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Istanbul ήταν η απόφαση για παροχή βοήθειας στην εκπαίδευση των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας. Η απόφαση αυτή, που αποτέλεσε ορόσημο και που ήδη υλοποιήθηκε επί του πεδίου, λήφθηκε μετά την επίσημη μεταβίβαση της κυριαρχίας στο Ιράκ σε μια μεταβατική ιρακινή κυβέρνηση το πρωινό της πρώτης ημέρας της Συνόδου Κορυφής.

Όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ γνωρίζουν επακριβώς τους κινδύνους που μπορούν να προκύψουν εξ αιτίας της συνεχιζόμενης αστάθειας στο Ιράκ και τη σημασία που έχει να βοηθηθούν οι νέες ιρακινές αρχές για να έχουν τα μέσα, ώστε να αποκτήσουν οι ίδιες τον έλεγχο της καταστάσεως ασφαλείας. Σύμφωνα με τα λόγια του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Jaap de Hoop Scheffer στην Istanbul: «Εκπαιδεύοντας τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας και βοηθώντας στην ανάπτυξη των θεσμών για την ασφάλειά τους, θα φθάσουμε στην ημέρα όπου δεν θα χρειάζονται πλέον οι ξένες δυνάμεις. Αυτός είναι ένας κοινός στόχος όλων μας».

Η απόφαση να βοηθηθούν με την εκπαίδευσή τους οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας ήρθε μετά την έγκριση ενός Ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (UNSCR) και μετά από επίσημο αίτημα της μεταβατικής Ιρακινής κυβέρνησης. Το Ψήφισμα 1546 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο ζητά από τα κράτη μέλη όπως επίσης και από τους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς να παράσχουν βοήθεια, εγκρίθηκε ομόφωνα στις 8 Ιουνίου. Μετά από δύο εβδομάδες, ο τότε αναδειχθείς Πρωθυπουργός του Ιράκ, Ayad Allawi, έγραψε στον γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ ζητώντας την «επειγόντως την βοήθεια της διεθνούς κοινότητας και ειδικά του ΝΑΤΟ στους κρίσιμους τομείς της εκπαίδευσης εντός του Ιράκ, του εξοπλισμού και των άλλων μορφών τεχνικής βοήθειας καθώς η κυβέρνηση του Ιράκ θεωρεί κατάλληλο το να επιτρέψει στους εκκολαπτόμενους θεσμούς ασφαλείας να νικήσουν την τρομοκρατική απειλή και να μειώσουν την εξάρτηση από τις ξένες δυνάμεις». Το αίτημα αυτό επαναλήφθηκε και από τον Ιρακινό Υπουργό Εξωτερικών Hoshyar Zebari κατά την επίσκεψή του στην έδρα του ΝΑΤΟ στις 13 Ιουλίου μετά από την μεταβίβαση της κυριαρχίας.

Η αντίδραση του NATO

Μια πρώτη ομάδα του ΝΑΤΟ από τη Διοίκηση Μεικτής Δύναμης από τη Νάπολη της Ιταλίας έφυγε για το Ιράκ αμέσως μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Istanbul. Πάνω στην έκθεση της ομάδας αυτής, το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο στις 30 Ιουλίου αποφάσισε να εγκαθιδρύσει μια Αποστολή Υλοποίησης της Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ στο Ιράκ. Η Αποστολή είχε αρχικά ως διοικητή τον Υποστράτηγο Carel Hilderink από την Ολλανδία και αποτελείτο από περίπου 50 αξιωματικούς και υπαξιωματικούς από τις δύο Ανώτατες Διοικήσεις του ΝΑΤΟ – τη Συμμαχική Διοίκηση Επιχειρήσεων, που εδρεύει στην Mons, στο Βέλγιο και τη Συμμαχική Διοίκηση Μετασχηματισμού, που εδρεύει στο Norfolk, της Virginia, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ένα μέρος της ομάδας έφθασε στο Ιράκ στις 7 Αυγούστου και μετά από μία εβδομάδα ακολούθησε ο πυρήνας. Ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης Στρατηγός James L. Jones επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Ιράκ μερικές ημέρες μετά την εγκαθίδρυση της Αποστολής.

Όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ γνωρίζουν επακριβώς τους κινδύνους που μπορούν να προκύψουν εξ αιτίας της συνεχιζόμενης αστάθειας στο Ιράκ.

Στα πρώτα καθήκοντα της Αποστολής Υλοποίησης της Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ στο Ιράκ, η οποία έκτοτε ονομάστηκε απλά Αποστολή Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ στο Ιράκ, συμπεριλαμβάνονταν η εγκαθίδρυση διευθετήσεων συνδέσμου με την ιρακινή μεταβατική κυβέρνηση και την Πολυεθνική δύναμη και ο προσδιορισμός των καλύτερων μεθόδων για την πραγματοποίηση της εκπαίδευσης, τόσο εντός όσο και εκτός του Ιράκ. Η Αποστολή εστίασε τις αρχικές της προσπάθειες στη συνεργασία με τις ιρακινές αρχές για την ανάπτυξη των δομών ασφαλείας τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο υπουργείο Άμυνας και στο Αρχηγείο των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και στην προετοιμασία μιας έκθεσης με πιο λεπτομερείς προτάσεις για την εκπαίδευση, τις συμβουλές και τη συνεργασία του ΝΑΤΟ. Από τον Αύγουστο, η Αποστολή είχε αρχίσει ήδη να βοηθά και να συμβουλεύει το ιρακινό προσωπικό στο Στρατιωτικό Αρχηγείο.

Στις 15 Σεπτεμβρίου, ο Στρατηγός Jones παρουσίασε την έκθεση της Αποστολής στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο και εντός μιας εβδομάδος το Συμβούλιο αποφάσισε να υποστηρίξει τη δημιουργία έξω από την Βαγδάτη ενός ιρακινού Κέντρου Εξάσκησης, Εκπαίδευσης και Δόγματος. Το Κέντρο αυτό που βρίσκεται στην Al-Rustamaniya, θα εκπαιδεύσει ανώτερα μέλη των Ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας σε όλους τους λειτουργικούς τομείς. Θα εστιάσει στην εκπαίδευση ηγετών και θα βοηθήσει στην οικοδόμηση εθνικών και πολυεθνικών θεσμών ασφαλείας.

Το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο ενέκρινε τη γενική ιδέα των επιχειρήσεων για τη διευρυμένη αποστολή, η οποία προσδιορίζει τα στάδια της ανάμειξης του ΝΑΤΟ στην εκπαίδευση των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας. Το πρώτο στάδιο, το οποίο έχει αρχίσει ήδη, περιλαμβάνει τη δημιουργία μηχανισμών διοίκησης και ελέγχου εντός της χώρας, και την ενίσχυση της εκπαίδευσης και της παροχής συμβουλών και υποστήριξης στα μέλη των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας. Το δεύτερο βήμα θα εστιάσει στην παροχή βοήθειας προς τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας για τη δημιουργία του Κέντρου Εξάσκησης, Εκπαίδευσης και Δόγματος, το οποίο, με την σειρά του, θα προσφέρει εκπαίδευση για ηγεσία ώστε να αναπτυχθεί μεσαία και ανώτερη διοίκηση.

Η στενή συνεργασία μεταξύ της Πολυεθνικής Δύναμης και της Αποστολής Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ είναι ζωτικής σημασίας. Ο λόγος είναι ότι η Πολυεθνική Δύναμη αποτελεί την κύρια δύναμη ασφάλειας επί του εδάφους και, ως τέτοια, θα παρέχει εδαφική προστασία στο προσωπικό του ΝΑΤΟ. Επιπλέον, η Πολυεθνική Δύναμη έχει ήδη εμπλακεί στην εκπαίδευση των ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας μέσω της δικής της Πολυεθνικής Διοίκησης Μεταβατικής Ασφάλειας στο Ιράκ. Για να διασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή συνεργασία, ανατέθηκε η διοίκηση και των δύο αποστολών στον Αμερικανό Αντιστράτηγο David H. Petraeus. Ωστόσο, η Αποστολή Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ στο Ιράκ παραμένει μια ξεχωριστή αποστολή κάτω από τον πολιτικό έλεγχο του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου.

Η φύση της πρόκλησης

Δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί το μέγεθος του έργου που αντιμετωπίζει η Αποστολή Εκπαίδευσης και το χρονοδιάγραμμα για τις εκλογές το κάνει ακόμη πιο επείγον. Οι Ιρακινοί που εκπαιδεύονται από το ΝΑΤΟ είναι υπόλογοι απέναντι στην μεταβατική κυβέρνηση του κράτους, της οποίας ο άμεσος στόχος είναι η ανάπτυξη ιρακινών δυνάμεων ασφαλείας, που είναι ικανές να διατηρήσουν ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον εν όψει των νομοθετικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί να πραγματοποιηθούν το αργότερο τον Ιανουάριο του 2005.

Οι Σύμμαχοι έχουν την ευκαιρία να συνεισφέρουν στην Αποστολή Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ στο Ιράκ και, αν αποφασίσουν να αναμειχθούν, να επιλέξουν για εάν επιθυμούν να το κάνουν εντός της χώρας ή εκτός αυτής. Η εκπαίδευση έξω από το Ιράκ μπορεί να γίνει στις εθνικές ακαδημίες εκπαίδευσης, στα σχολεία του ΝΑΤΟ ή σε κατάλληλες εγκαταστάσεις σε γειτονικά κράτη. Οι πρώτοι Ιρακινοί που θα παρακολουθήσουν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΝΑΤΟ σε σχολείο του ΝΑΤΟ, μια ομάδα από 19 ηγετικά στελέχη, έφθασε στο Κέντρο Μεικτού Πολέμου του ΝΑΤΟ στο Stavanger της Νορβηγίας, στις αρχές Νοεμβρίου.

Η Αποστολή Εκπαίδευσης του ΝΑΤΟ στο Ιράκ έχει επίσης την ευθύνη για τον συντονισμό των εθνικών προσφορών για εκπαίδευση και των δωρεών εξοπλισμού, μέσω της δημιουργίας μιας Ομάδας Συντονισμού Εκπαίδευσης και Εξοπλισμού στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς η απουσία συντονισμού και/ή οι διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς την εκπαίδευση και την προμήθεια εξοπλισμού διακινδυνεύουν να υπονομεύσουν τη διαδικασία. Επιπλέον, στην αρχή πολλά κράτη αναμείχθηκαν με την εκπαίδευση των ιρακινών δυνάμεων σε διμερή βάση και άλλα εξέφρασαν την ετοιμότητά τους να κάνουν το ίδιο στο άμεσο μέλλον.

Ο Daniel Speckhard είναι επικεφαλής της Μονάδας Σχεδιασμού Πολιτικής του Ιδιαιτέρου Γραφείου του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ.